Տեսություն

Ուղղի վրա գտնվող կետը ուղիղը բաժանում է երկու մասի, որոնցից յուրաքանչյուրը կոչվում է այդ կետից դուրս եկող ճառագայթ, իսկ կետը՝ ճառագայթներից յուրաքանչյուրի սկիզբ (կամ սկզբնակետ):
 
Stars1.png
 
\(A\) կետը \(a\) ուղիղը բաժանում է երկու ճառագայթի: Կարևոր է տարբերել այդ ճառագայթները իրարից: Այդ նպատակով ուղղի վրա վերցնենք ևս երկու կետ \(B\) -ն և \(C\) -ն և ճառագայթները նշանակենք \(AB\) և \(AC\):
 
Ուշադրություն
Առաջինը միշտ գրում են ճառագայթի սկզբնակետը, իսկ երկրորդ տառը ցույց է տալիս ճառագայթի ուղղությունը :
Վերևի նկարում երեք կետերից յուրաքանչյուրը կարող է դիտարկվել որպես ճառագայթի սկզբնակետ: Յուրաքանչյուր կետից՝ հակառակ ուղղություններով, դուրս են գալիս երկու ճառագայթներ և անվերջ շարունակվում: 
 
Ուշադրություն
\(BC\) -ն և \(BA\) -ն նույն ճառագայթներն են (\(B\) սկզբնակետով), իսկ \(BC\) և \(AC\) ճառագայթները տարբեր են, չնայած որ ունեն որոշ ընդհանուր մաս:
  
Անկյունը երկրաչափական պատկեր է, որը կազմված է կետից և նրանից դուրս եկող երկու ճառագայթներից: Այդ ճառագայթները կոչվում են անկյան կողմեր, իսկ նրանց ընդհանուր սկզբնակետը՝ անկյան գագաթ:  
 
Lenkis1.png
 
Անկյունները, հիմնականում նշանակում են լատիներեն մեծատառերով, օրինակ՝ KMN, կամ՝ հունարեն փոքրատառերով, օրինակ՝ α:
 
Ուշադրություն
Վերևի նկարում կարելի է դիտարկել KMN անկյունը, կամ՝ NMK անկյունը, բայց պետք է հիշել, որ գագաթը միշտ մեջտեղի տառն է:  
Երբեմն անկյունները նշանակում են մեկ լատիներեն մեծատառով (որը ցույց է տալիս անկյան գագաթը), թվով, կամ երկու լատիներեն փոքրատառերով (որոնք ցույց են տալիս անկյան կողմերը), օրինակ՝ M, 1 կամ mn:
 
Lenkis2.png
 
Վերևի նկարի \(M\) ընդհանուր սկզբնակետով \(n\) և \(m\) ճառագայթները հարթությունը բաժանում են երկու մասի, որոնք կոչվում են՝ անկյան ներքին և արտաքին տիրույթներ:
 
Անկյունից և նրա ներքին տիրույթից կազմված պատկերը ևս անվանում են անկյուն
Հետևաբար, վերևի նկարի \(A\) և \(B\) կետերը չեն պատկանում M անկյանը, իսկ \(C\), \(D\)  և \(E\) կետերը պատկանում են M անկյանը:
 
Եթե գծել նույն սկզբնակետից դուրս եկող երկու ճառագայթներ, ապա ներքին տիրույթը կազմում է մի անկյուն (ներքևի նկարի α անկյունը) իսկ արտաքինը՝ մեկ ուրիշ (β-ն):
 
Lenkis_plats_saurs.png
 
Եթե անկյան երկու կողմերը գտնվում են նույն ուղղի վրա, ապա այն կոչվում է փռված անկյուն:
 
Lenkis_plats_saurs1.png
 
Փռված անկյան դեպքում հարթությունը բաժանվում է երկու մասի, որոնցից ցանկացածը կարելի է համարել փռված անկյան ներքին տիրույթ: 
 
Եթե անկյան գագաթից ներքին տիրույթում տանել ճառագայթ, ապա այն բաժանում է անկյունը երկու անկյունների:
 
Lenkis4.png
 
Այս դեպքում կարևոր է հետևել անկյունների նշանակումներին: Հիմա մենք ունենք սկզբնական անկյունը և նրա երկու մասերը: Օրինակ՝ եթե գրել այսպես՝ A, ապա չի հասկացվի, թե որ անկյունը մենք նկատի ունենք: Այս դեպքում հարմար է օգտագործել անկյունների նշանակումները երեք լատիներեն մեծատառեր միջոցով՝ CAB, CAD, DAB:
 
Աղբյուրները
Լ.Ս. Աթանասյան, Վ.Ֆ. Բուտուզով, Ս.Բ. Կադոմցեվ, Է.Գ. Պոզնյակ, Ի.Ի..Յուդինա: Երկրաչափություն 7-րդ դասարան, Երևան, "Զանգակ 97", 2011: