Տեսություն

Եռանկյունաչափական ֆունկցիաները օգտագործվում են տատանողական շարժումներ նկարագրելու համար:
 
Ամենակարևոր տատանողական գործընթացներից են xt=Acosωt+αyt=Asinωt+α բանաձևերով նկարագրվող տատանողական շարժումները, որոնք անվանում են ներդաշնակ տատանումները:
  
Մասնավորապես, երբ կետը պտտվում է շրջանագծով, ապա նրա պրոյեկցիան աբսցիսների առանցքի վրա շարժվում է xt=Acosωt+α օրենքով, իսկ պրոյեկցիան օրդինատների առանցքի վրա՝ yt=Asinωt+α օրենքով:
  
Երկու պրոյեկցիաներն էլ տատանվում են \([-A; A]\) սահմաններում:
 
Բերված բանաձևերում A,ω,α մեծությունները ունեն իրենց ֆիզիկական իմաստները:
\(A\)-ն (կամ \(-A\)-ն, եթե \(A<0\)) տատանումների ամպլիտուդն է (մեծագույն շեղումը հավասարակշռության դիրքից):
 
ω-ն տատանումների անկյունային հաճախականությունն է:  
 
α-ն տատանումների սկզբնական փուլն է:  
Օրինակ
Դիտարկենք xt=3cos2t+π3 և yt=3sin2t+π3 հավասարումներով տրված ներդաշնակ տատանումները և կառուցենք օրինակ՝ \(y(t)\) ֆունկցիայի գրաֆիկը:
 
Սկզբում ձևափոխենք ֆունկցիայի բանաձևը՝ yt=3sin2t+π3=3sin2t+π6
 
Պետք է հերթականությամբ կատարել y=sint սինուսոիդի հետևյալ ձևափոխությունները՝
 
1. \(2\) անգամ սեղմել դեպի օրդինատների առանցքը,
2. \(3\) անգամ ձգել աբսցիսների առանցքի երկայնքով,
3. տեղաշարժել π6 միավորով դեպի ձախ:
 
Արդյունքում ստանում ենք հետևյալ գրաֆիկը՝
sin2.png
Աղբյուրները
Գ. Գ. Գևորգյան, Ա..Ա. Սահակյան, Հանրահաշիվ և մաթեմատիկական անալիզի տարրեր, 10-րդ դասարան, Տիգրան Մեծ, 2009: