Տեսություն

Հանրահաշվական կոտորակներ, դրանց որոշման տիրույթը
Թվային արտահայտությունը կազմվում է թվերից, թվաբանական գործողությունների նշաններից և փակագծերից:
Թվային արտահայտության գործողությունների արդյունքում ստացված թիվը կոչվում է թվային արտահայտության արժեք:
Ուշադրություն
Եթե արտահայտության մեջ պատահում է բաժանում զրոյի վրա, ապա այդ արտահայտությունն արժեք (իմաստ) չունի: Զրոյի վրա բաժանել չի կարելի:  
(3)2+50,2 թվային արտահայտության արժեքը հավասար է \(10\) -ի:
 
7(2)5+(64)0 արտահայտությունն արժեք չունի:
Եթե թվային արտահայտությունը պարունակում է նաև տառեր (կամ միայն տառեր), ապա այն կոչվում է հանրահաշվական արտահայտություն:
Այս արտահայտությունները՝ (3)2+5x;3a+4b;2x63 հանրահաշվական են:
Հանրահաշվական կոտորակ կոչվում է AB տեսքի արտահայտությունը, որտեղ A -ն որևէ բազմանդամ է, իսկ B -ն՝ ոչ զրոյական բազմանդամ:
Հանրահաշվական կոտորակը բազմանդամի և ոչ զրոյական բազմանդամի քանորդ է:
 
Այս արտահայտութունները՝ xx3;b1b+6;1+x3x2+1;y+2y26y+6 հանրահաշվական կոտորակներ են:
Մեկ փոփոխականով արտահայտության որոշման տիրույթ կոչվում է փոփոխականի բոլոր այն արժեքների բազմությունը, որոնց համար արտահայտությունն իմաստ (արժեք) ունի:   
Որոշման տիրույթի ցանկացած կետում արտահայտությունն ունի արժեք:  
Օրինակ
Գտնենք x3x(x+8) հանրահաշվական կոտորակի որոշման տիրույթը:
 
Լուծում. x3x(x+8) հանրահաշվական կոտորակը որոշված է \(x\) փոփոխականի բոլոր այն արժեքների համար, որոնց դեպքում կոտորակի \(x( x + 8 )\) հայտարարը հավասար չէ \(0\) -ի: Հետևաբար, որոշման տիրույթին չպատկանող \(x\) -ի արժեքները գտնելու համար պետք է լուծել հետևյալ հավասարումը՝
 
\(x ( x + 8 ) = 0\)
 
Յուրաքանչյուր արտադրիչ հավասարեցնում ենք զրոյի՝
 
\(x = 0\) և \(x + 8 = 0\)
 
\(x = - 8\)
 
Պատասխան՝ տրված հանրահաշվական կոտորակի որոշման տիրույթը բաղկացած է բոլոր իրական թվերից, բացի \(0\) և \(-8\) թվերից:
Ուշադրություն
Հանրահաշվական կոտորակի որոշման տիրույթը բաղկացած է բոլոր այն իրական թվերից, որոնց դեպքում կոտորակի հայտարարը հավասար չէ \(0\) -ի:
Աղբյուրները
Ս. Մ. Նիկոլսկի, Մ.Կ. Պոտապով, Ն.Ն. Րեշետնիկով, Ա.Վ. Շեվկին, Հանրահաշիվ, 8-րդ դասարան, Անտարես, 2012: