Տեսություն

Խնդիր: Քառակուսու կողմը \(2\) դմ է: Որոշիր, թե ինչպե՞ս կփոխվի քառակուսու պարագիծը, եթե նրա կողմը մեծանա \(3\) անգամ, \(4\) անգամ, \(5\) անգամ:
 
Քառակուսու կողմը, դմ
\(2\)
\(6\)
\(8\)
\(10\)
Քառակուսու պարագիծը, դմ
\(8\)
\(24\)
\(32\)
\(40\)
 
Նկատում ենք, որ քառակուսու կողմը \(3\) անգամ մեծացնելիս (\(2\) դմ էր, դարձավ \(6\) դմ), նրա պարագիծը ևս մեծացավ \(3\) անգամ (\(8\) դմ էր, դարձավ \(24\) դմ):
 
Նույն ձևով, եթե քառակուսու կողմը մեծանում է \(4\) անգամ (\(2\) դմ էր, դարձավ \(8\) դմ), ապա նրա պարագիծը ևս մեծանում է \(4\) անգամ (\(8\) դմ էր, դարձավ \(32\) դմ): 
 
Գալիս ենք եզրակացության, որ եթե քառակուսու կողմը մի քանի անգամ մեծանում է, ապա նույնքան անգամ մեծանում է նրա պարագիծը:
 
Ասում են, որ քառակուսու պարագիծը ուղիղ համեմատական է քառակուսու կողմին: 
Երկու մեծություններ կոչվում են ուղիղ համեմատական, եթե մեծություններից մեկը մի քանի անգամ մեծացնելիս (փոքրացնելիս) մյուսը մեծանում է (փոքրանում է) նույնքան անգամ:
Ուշադրություն
Եթե երկու մեծություններն ուղիղ համեմատական են, ապա նրանց համապատասխան արժեքների հարաբերությունները հավասար են:
Ստուգենք այս պնդումը վերևի խնդրի օրինակի վրա:
 
Յուրաքանչյուր դեպքում հաշվենք քառակուսու կողմի և պարագծի հարաբերությունները:
 
28=624=832=1040=14 
 
Ուղիղ համեմատականությունը տրվում է բանաձևի միջոցով:
\(y=kx\) բանաձևը կոչվում է  ուղիղ համեմատական կախման բանաձև, որտեղ
 \(y\)-ը և \(x\)-ը փոփոխական մեծություններն են, իսկ \(к\)-ն՝ հաստատուն է:
\(к\) հաստատունը կոչվում է համեմատականության գործակից:
Աղբյուրները
Բ. Նահապետյան, Ա. Աբրահամյան, Մաթեմատիկա 6-րդ դասարան, ՄԱՆՄԱՐ, 2012: