Տեսություն

Հավանականությունների տեսության հիմնական գաղափարը պատահույթն է:
Պատահույթ (պատահական իրադարձություն) կոչվում է այնպիսի իրադարձություն, որը որոշակի պայմաններում կարող է տեղի ունենալ կամ տեղի չունենալ: 
Օրինակ՝ կրակելիս թիրախին դիպչելը, ֆուտբոլիստի իրացրած հարվածից հետո գոլ լինելը պատահույթներ են:
Օրինակ
Եթե կրակողներից մեկը փորձառու որսորդ է, իսկ մյուսը առաջին անգամ է կրակում, ապա որսորդի թիրախին դիպչելու հնարավորությունն ավելի հավանական է, քան առաջին անգամ կրակողինը:
Այսպիսով «Որսորդը կդիպչի թիրախին» պատահույթի հավանականությունն ավելի մեծ է, քան «Սկսնակը կդիպչի թիրախին» պատահույթի հավանականությունը:
Հավանականության դասական սահմանումը

Որևէ պատահական փորձի ընթացքում \(A\) պատահույթի տեղի ունենալու հավանականություն կոչվում է  \(A\) պատահույթին նպաստող ելքերի թվի հարաբերությունը բոլոր հնարավոր ելքերի թվին:  

\(A\) պատահույթի հավանականությունը նշանակում են այսպես՝ \(P(A)\):

Արդեն գիտենք, որ մետաղադրամը նետելու պատահական փորձն ունի երկու հնարավոր ելք: Առաջանում են երկու պատահույթներ՝ 

- \(A\). «Կընկնի զինանշանը»,
- \(B\). «Կընկնի թիվը»:

Այս պատահույթներից յուրաքանչյուրին նպաստում է մեկական ելք, hետևաբար, ըստ բերված սահմանման՝ PA=PB=12

Զառը գլորելուց առաջացած վեց պատահույթներից, օրինակ՝ հետևյալ 
C. «Բացվում է 4 թիվը», պատահույթի հավանականությունը հավասար է՝ PC=16

\(A\) պատահույթի հավանականությունը հաշվելու համար պետք է՝  

1. հաշվել բոլոր ելքերի \(n\) թիվը,

2. հաշվել \(A\) պատահույթին նպաստող ելքերի \(m\) թիվը,

3. կազմել այդ թվերի հարաբերությունը, որը և կլինի \(A\) պատահույթի հավանականությունը:

Այսպիսով՝ PA=mn
Օրինակ
\(36\) քարտանոց խաղաքարտերի տուփից պատահականորեն հանվում է մեկ խաղաքարտ: Որքա՞ն է հավանականությունը, որ այդ խաղաքարտը կլինի «խաչ» տեսակի: 

Լուծում: Ելքերի ընդհանուր թիվը \(n=36\) է: Տուփում կա \(9\) «խաչ» տեսակի խաղաքարտ: Ուրեմն, նպաստող ելքերի թիվը հավասար է \(m=9\)-ի: Հետևաբար՝ P(A)=936=14

Աղբյուրները
Բ. Նահապետյան, Ա. Աբրահամյան, Մաթեմատիկա 6-րդ դասարան, ՄԱՆՄԱՐ, 2012: