Տեսություն

Չափումներ
Չափումը  չափման առարկայի համեմատումն է ընտրված չափման միավորի հետ:  
Չափման մասին լավ պատկերացում է տալիս "\(38\)   թութակ" մանկական մուլտֆիլմը: Այնտեղ լուծվում էր օձի երկարության չափման խնդիրը:
 
Pitons3.png
 
Թութակներով հաշված օձի երկարությունը հավասար էր 38  թութակի, կապիկներով հաշված՝ ստացվում էր 5 կապիկ, իսկ փղիկներով՝ \(2\) փղիկ: Բնականաբար, օձին դուր էր գալիս, որ թութակներով հաշված նա ավելի երկար էր: Այսպիսով, չափումների ժամանակ շատ կարևոր է չափման միավորի ընտրությունը:
 
Ուշադրություն
Եթե մենք ուզում ենք չափել մի քանի առարկաներ և համեմատել չափման արդյունքները, խիստ կարևոր է այդ առարկաները չափել միևնույն չափման միավորներով:
Եթե պետք է չափել երկու օձերի երկարությունները, ապա դրանք երկուսն էլ պետք է չափել նույն չափման միավորներով՝ թութակներով, կապիկներով կամ փղիկներով:
 
Առարկան չափելով, մենք իմանում ենք, թե քանի անգամ է առարկան մեծ (կամ փոքր) չափման միավորից: Կարող է պատահել, որ ընտրված չափման միավորը մեր առարկայի մեջ չի տեղավորվում՝ անգամ ամբողջ թվով: Այդ դեպքում չափման միավորը բաժանում են մասերի, իսկ մասերն էլ կարելի է շարունակել բաժանել ավելի փոքր մասերի՝ հնարավորինս ճշգրիտ չափում իրականացնելու համար: Իրավիճակից կախված, արդյունքը կարելի է կլորացնել և օգտագործել մոտավոր արժեքը:
 
Վերադառնալով օձի չափման մուլտֆիլմին՝ չափման ճշգրիտ արդյունքը հավասար էր 38թութակ և մեկ թևիկ, սակայն ընդունվեց որոշում թևիկն անտեսել և արդյունքը կլորացնել մինչև ամբողջ միավորներ:
Հատվածի չափում
Հատվածի չափման համար, որպես չափման գործիք, ամենահաճախը օգտագործում են քանոն (լինում են շատ տարբեր քանոններ՝ ինչպես շատ մանր չափումների, այնպես էլ խոշորների համար):
 
Lineals.jpg
Շատ հաճախ օգտագործվող չափման միավորներ՝ \(1 կմ\), \(1 մ\), \(1 դմ\), \(1 սմ\), \(1 մմ\):
 
1կմ=1000մ1 մ  =10դմ1դմ=10սմ1սմ=10մմ
Հատվածի երկարության հատկությունները
1. Հավասար հատվածներն ունեն հավասար երկարություններ:
 
2. Հատվածի մի մասի երկարությունն ավելի փոքր է ամբողջ հատվածի երկարությունից:
 
3. Եթե հատվածը կետերով բաժանվում է մասերի, ապա հատվածի գումարը հավասար է այդ մասերի երկարությունների գումարին:
Անկյան չափում
Անկախ չափման առարկայից, չափման մեծությունը ունի նույն հատկությունները:
Անկյան մեծության հատկությունները
 
1. Հավասար անկյուններն ունեն հավասար մեծություններ:
 
2. Անկյան մասի մեծությունը փոքր է ամբողջ անկյան մեծությունից:
 
3. Եթե անկյան գագաթից դուրս եկող ճառագայթներով անկյունը բաժանվում է մասերի, ապա անկյան մեծությունը հավասար է այդ մասերի մեծությունների գումարին:
Անկյուն չափելու գործիքներից է անկյունաչափը:
 
Transp.jpg
 
Անկյան մեծության չափման միավոր է աստիճանը:
 
Temperature.jpg
 
Սա այն աստիճանը չէ, որն օգտագործվում է ջերմաստիճան չափելու համար:
Անկյան չափման համար, որպես չափման միավոր ընդունում են փռված անկյան մեծության  1180-րդ մասը: Այսպիսով, փռված անկյան մեծությունը հավասար է \(180\) այդպիսի միավորի՝ աստիճանի:
Lenkis_iz.png
 
Դա գրում են այսպես՝ AOB=1800
Հետևաբար, քանի որ լրիվ անկյունը բաղկացած է երկու փռված անկյուններից, ապա նրա մեծությունը հավասար է 3600-ի:
Lenkis_pilns.png 
 
Կարելի է պատկերացնել նաև այնպիսի անկյուն, որի մեծությունը 00 է:
 
Lenkis0.png
Լրիվ անկյան քարորդ մասը, կամ փռված անկյան կեսը կոչվում է  ուղիղ անկյուն, որի մեծությունը հավասար է AOB=900-ի:
Lenkis_t.png
Այն անկյունը, որի մեծությունը՝  00<AOB<900 կոչվում է սուր անկյուն: 
Lenkis_s.png
Այն անկյունը, որի մեծությունը՝  900<AOB<1800 կոչվում է բութ անկյուն:
Lenkis_p.png
Այն անկյունը, որի մեծությունը՝  1800<AOB<3600 կոչվում է բացված անկյուն:
Lenkis_izv.png
Աղբյուրները
Լ.Ս. Աթանասյան, Վ.Ֆ. Բուտուզով, Ս.Բ. Կադոմցեվ, Է.Գ. Պոզնյակ, Ի.Ի..Յուդինա: Երկրաչափություն 7-րդ դասարան, Երևան, "Զանգակ 97", 2011: