Տեսություն

Կորագիծ հավասարաչափ շարժում
Եթե մարմնի շարժման ընթացքում արագության ուղղությունը փոփոխվում է, իսկ մոդուլը մնում է հաստատուն` V=ΔSΔt=const, ապա մարմինը  կատարում է կորագիծ շարժում, ընդ որում՝ հավասարաչափ:
Կոր գծով, մոդուլով հաստատուն արագությամբ շարժումը կոչվում է կորագիծ հավասարաչափ շարժում:
Կորագիծ հավասարաչափ շարժման դեպքում մարմնի անցած ճանապարհը հավասար կլինի.

S=V(Δt1+Δt2+...+Δtn) 
 
Փակագծերում գրված գումարը մարմնի շարժման ամբողջ \(t\) ժամանակն է, ուստի.
Կորագիծ հավասարաչափ շարժման դեպքում մարմնի անցած \(S\) ճանապարհն ուղիղ համեմատական է այդ ճանապարհն անցնելու ժամանակին:
S=Vt 
Կորագիծ հավասարաչափ շարժման դեպքում ցանկացած հավասար ժամանակամիջոցներում մարմինն անցնում է հավասար ճանապարհներ:
Այս դեպքում նախապես հայտնի հետագծով շարժվող մարմնի դիրքաթվի կախումը ժամանակից կունենա հետևյալ տեսքը՝
 
l=l0+Vt
 
54.png
 
Հավասարաչափ շրջանագծային շարժում
Որպես կորագիծ հավասարաչափ շարժման մասնավոր դեպք դիտարկենք հավասարաչափ շրջանագծային շարժումը:
 
download.png 
  
Նկարում պատկերված է մարմնի շարժման մի բարդ հետագիծ: Նկարից երևում է, որ կոր հետագծի առանձին մասերը մոտավորապես շրջանագծի աղեղներ են, որոնք պատկերված են կետագծերով:
 
Ուշադրություն
Կամայական կոր հետագծով շարժում կարելի է ներկայացնել որպես տարբեր շրջանագծերի աղեղներով շարժումների վերադրում:
Ուստի, եթե հայտնի լինեն շրջանագծով շարժման օրինաչափությունները, ապա կարելի է նկարագրել կամայական բարդ կորագիծ շարժում:
  
Դիցուք՝ մարմինը շարժվում է \(R\) շառավղով շրջանագծով: \(XOY\) կոորդինատային համակարգն ընտրենք այնպես, որ նրա սկզբնակետը համընկնի շրջանագծի կենտրոնի հետ: Այդ դեպքում հետագծի ցանկացած կետում մարմնի դիրքը որոշող շառավիղ վեկտորի մոդուլը հայտնի է, այն հավասար է շրջանագծի շառավղին:
  
Մարմնի դիրքը որոշելու համար բավական է նշել շառավիղ վեկտորի կազմած ϕ անկյունը որևէ առանցքի, օրինակ՝ \(OX\) առանցքի հետ: 
 
Այսինքն, մեխանիկայի հիմնական խնդրի լուծումը հանգում է ժամանակի ցանկացած պահին շառավիղ վեկտորի կազմած ϕ անկյունը որոշելուն:
 
Այդ խնդիրը հեշտությամբ լուծվում է, եթե մարմինը շարժվում է հավասարաչափ:
Հավասարաչափ շարժումը, որի դեպքում մարմնի շարժման հետագիծը շրջանագիծ է, կոչվում է հավասարաչափ շրջանագծային շարժում:
Ենթադրենք t0=0 պահին մարմինը սկսում է շարժվել շրջանագծի վրա գտնվող \(A\) կետից, ժամսլաքի պտտման հակառակ ուղղությամբ, մոդուլով հաստատուն \(V\) արագությամբ:
 
Նախապես հայտնի հետագծով՝ շրջանագծով, հավասարաչափ շարժում կատարող մարմնի դիրքաթիվը հավասար է՝ l=l0+Vt
 
55.png
 
Որպես հաշվարկման սկզբնակետ ընդունենք \(OX\) առանցքի և շրջանագծի հատման \(B\) կետը: Մարմնի \(l\) դիրքաթիվը ժամանակի ցանկացած պահին կհամընկնի այդ առանցքի հետ շառավիղ-վեկտորի կազմած ϕ անկյան հենման աղեղի երկարության հետ, որը հավասար է այդ անկյան և շրջանագծի շառավղի արտադրյալին՝  l=ϕR, իսկ l0=ϕ0R:
Հետևաբար.
 
ϕR=ϕ0R+Vt, որտեղից էլ կստանանք՝
 
ϕ=ϕ0+VRt
 
V/R հարաբերությունը նշանակենք ω տառով և կունենանք՝
 
ϕ=ϕ0+ωt 
Ստացված հավասարումը հանդիսանում է մեխանիկայի հիմնական խնդրի լուծումը հավասարաչափ շրջանագծային շարժման դեպքում:
Աղբյուրները
Ֆիզիկա 10; Է. Ղազարյան, Ա. Կիրակոսյան, Գ. Մելիքյան, Ա. Մամյան, Ս. Մաիլյան; Երևան 2017 թ., էջ 62-65