Տեսություն

Կորագիծ հավասարաչափ շարժման արագացման ուղղությունը և մոդուլը
Կորագիծ շարժման ժամանակ մարմնի արագությունը անընդհատ փոխվում է:
Եթե նույնիսկ արագության մեծությունը հաստատուն է, ինչպես օրինակ հավասարաչափ շրջանագծային շարժման դեպքում, փոխվում է արագության ուղղությունը և հետևաբար կորագիծ շարժվող մարմինը ունի արագացում:
Այն վեկտորական ֆիզիկական մեծությունը, որը հավասար է անվերջ փոքր ժամանակամիջոցում արագության կրած փոփոխության և այդ ժամանակամիջոցի հարաբերությանը, կոչվում է ակնթարթային արագացում կամ պարզապես արագացում:
a=ΔVΔt, որտեղ Δt-ն շատ փոքր ժամանակամիջոց է:
 
Սահմանումից բխում է, որ արագացումը վեկտորական մեծություն է: Այն ունի արագության փոփոխության՝ ΔV-ի ուղղությունը, որը հավասար է՝ ΔV \(=  \)V2\(- \)V1
 
1-56.png
 
Հավասարաչափ շրջանագծային շարժման դեպքում  ΔV, \(-\)V1 և V2  վեկտորներով կազմված հավասարասրուն վեկտորական եռանկյան հիմքին առընթեր անկյունները հավասար են՝ π/2Δϕ/2:
 
 12456.png
 
Քանի որ դիտարկման ժամանակամիջոցը շատ փոքր է, դիտարկվող կետերը իրար մոտ են,  կարելի է համարել որ Δϕ0, իսկ ΔV վեկտորի կազմած անկյունները V2 և V1վեկտորների հետ մոտավորապես հավասար են π/2:
 
Ակնթարթային արագացումը ևս ուղղահայաց կլինի արագությանը և քանի որ ակնթարթային արագությունը ուղղված է շրջանագծին տվյալ կետում տարված շոշափողով, հետևաբար  a - ն ուղղված է դեպի շրջանագծի կենտրոն: Այսպիսով՝
Հավասարաչափ շրջանագծային շարժման դեպքում ակնթարթային արագացումը ուղղված է դեպի շրջանագծի կենտրոն և կոչվում է կենտրոնաձիգ արագացում՝ aկ.:
147.png
 
Ստանանք կենտրոնաձիգ արագացման մոդուլի բանաձևը:
 
Ենթադրենք Δt շատ փոքր ժամանակամիջոցում մարմինը շրջանագծի \( A\) կետից տեղափոխվել է \(B\) կետ: Քանի որ ակնթարթային արագությունը ուղղված է շոշափողով, իսկ aկ. արագացումը՝ շառավղով դեպի կենտրոն, ապա համաձայն շարժումների անկախության սկզբունքիմարմինը շոշափողի երկարությամբ կկատարի VΔt, իսկ շառավղի ուղղությամբ՝ anΔt2/2 տեղափոխություններ:
 
1-57.png
Ինչպես երևում է գծագրից, \(AO = BO = R\), \( BC = AK= V\)Δt, իսկ \(AC =  \)aկ.Δt22, հետևաբար, ըստ Պյութագորասի թեորեմի՝
R2=VΔt2+Raկ.Δt222 
 
Այստեղից պարզ ձևափոխություններից հետո կստանանք.
 
V2Raկ.+aկ.2Δt24=0
 
Հաշվի առնելով, որ Δt-ն շատ փոքր է, հավասարման վերջին անդամը կարելի է անտեսել և կենտրոնաձիգ արագացման մոդուլի համար կունենանք՝
 
aկ.=V2R
Հիշենք հավասարաչափ շրջանագծային շարժման արագության V=2πRT=2πRn բանաձևերը և կարող ենք ստանալ կենտրոնաձիգ արագացման մոդուլը, արտահայտված պտտման պարբերության և հաճախության միջոցով.
 
aկ.=4π2RT2=4π2Rn
Աղբյուրները
Ֆիզիկա 10; Է. Ղազարյան, Ա. Կիրակոսյան, Գ. Մելիքյան, Ա. Մամյան, Ս. Մաիլյան; Երևան 2017 թ., էջ 69-70
https://physics.ru/courses/op25part1/content/chapter1/section/paragraph6/images/1-6-2.gif
https://cknow.ru/uploads/posts/2018-02/1519202164_206.png