Տեսություն

Չափել  ֆիզիկական մեծությունը՝  նշանակում է համեմատել այն համասեռ մեծության հետ, որն ընդունված է որպես միավոր:
Ցանկացած չափում կատարվում է որոշակի ճշգրտությամբ՝ մեծ կամ փոքր:
 
lin.png
 
Որպես օրինակ դիտարկենք չորսուի երկարության չափումը սանտիմետրանոց բաժանումներ ունեցող  քանոնով:
 
Untitled51515.png
images.jpg
 
Որոշենք քանոնի բաժանման արժեքը: Այն հավասար է \(1\) սմ -ի: Եթե չորսուի ձախ եզրը համատեղենք \(0\)-ական նրբագծի հետ, ապա աջ եզրը կտեղակայվի \(9\) և \(10\) նրբագծերի միջև, սակայն ավելի մոտ \(10\) –ին: Այդ դեպքում այս երկու արժեքներից ո՞րը կհամապատասխանի չորսուի երկարությանը: Ակնհայտ է այն, որը մոտ է իրական արժեքին՝ \(10\) սմ: Ընդունելով չորսուի երկարությունը \(10\) սմ -ի հավասար, մենք թույլ կտանք անճշտություն, քանի որ չորսուն փոքր ինչ կարճ է \(10\) սմ-ից:
Ֆիզիկայում չափումների ընթացքում թույլատրելի անճշտությունն անվանում են չափման սխալ:
Ուշադրություն
Չափման սխալը չի կարող լինել չափիչ սարքի բաժանման արժեքից մեծ:
Մեր նկարագրած դեպքում չափման սխալը չի գերազանցում \(1\) սմ-ի: Եթե չափման այդ ճշգրտությունը մեզ չի բավարարում, ապա չափումը կարող ենք կատարել ավելի մեծ ճշգրտությամբ: Պետք է վերցնել միլիմետրանոց բաժանումներով չափաքանոն, որի չափման արժեքը \(1\) մմ է: Այս դեպքում քանոնի երկարությունը \(9,8\) սմ է:
Այս օրինակից հետևում է, որ չափումների ճշգրտությունը կախված է սարքի սանդղակի բաժանման արժեքից:
Որքան փոքր է բաժանման արժեքը, այնքան մեծ է սարքի ճշգրտությունը:
Չափման ճշգրտությունը կախված է նաև չափիչ սարքի ճիշտ օգտագործումից, աչքերի դիրքից,երբ հաշվում են չափիչ սարքով:
 
Չափիչ սարքերի որոշակի թերությունների և մեր զգայարանների զարգացման որոշ թերությունների պատճառով, ցանկացած չափման ժամանակ մենք ստանում ենք մոտավոր արժեքներ՝ չափվող մեծության արժեքից փոքր կամ մեծ:
 
Լաբորատոր աշխատանքներ, կամ պարզապես չափումներ կատարելիս ընդունված է չափման սխալը համարել բաժանման արժեքի կեսին հավասար։ 
 
Չափման սխալով մեծության ներկայացման գրառման ժամանակ պետք է օգտվել  A=a±Δa  բանաձևից, որտեղ \(A\)՝ չափվող մեծությունն է, \(a\)՝ չափման արդյունքն է, Δa -ն չափման սխալն է ( Δ՝ հունական այբուբենի տառ է «դելտա»):
Աղբյուրները
Պյորիշկին Ա. Վ. Ֆիզիկա 7-րդ դասարան, 14-րդ հրատ., Մ.,Դրոֆա , 2010