Տեսություն

Միանդամի հասկացություն
Միանդամ անվանում են հանրահաշվական արտահայտություն, որը իրենից ներկայացնում է թվերի և բնական աստիճան բարձրացրած փոփոխականների արտադրյալ:
Միանդամների օրինակներ՝
 
3ab,15a2xy3,a2xy37,3xy2234x3ab4,1,9anbnn
 
Միանդամներ են հանդիսանում նաև բոլոր թվերը, փոփոխականները և փոփոխականների աստիճանները:
 
Օրինակ՝
 
0,3,05,x,a,b2,ann:
 
Կան հանրահաշվական արտահայտություններ, որոնք միանդամ չեն հանդիսանում:
 
Օրինակ՝
 
a+b,c2x5d2y+3,b3d
 
Այս հանրահաշվական արտահայտությունները միանդամներ չեն, քանի որ դրանցում չկա թվերի և բնական աստիճան բարձրացրած փոփոխականների արտադրյալ:
Ասում են, որ փոփոխական պարունակող ոչ զրոյական միանդամն ունի կատարյալ տեսք, եթե այն ունի միայն մեկ թվային արտադրիչ, իսկ յուրաքանչյուր փոփոխական հանդես է գալիս միայն մեկ անգամ՝ գրված որոշակի աստիճանի տեսքով:   
Ուշադրություն
Ցանկացած միանդամ կարելի է գրել կատարյալ տեսքով:
Դրա համար պետք է.
\(1.\) բազմապատկել բոլոր թվային արտադրիչները, և տեղադրել ստացված արտադրյալը առաջին տեղում,
\(2.\) բազմապատկել նույն տառային հիմքով բոլոր աստիճանները,
\(3.\) բազմապատկել մյուս տառային հիմքերով բոլոր աստիճանները, և այլն:
Կատարյալ տեսքով գրված միանդամի թվային արտադրիչը կոչվում է միանդամի գործակից:
Օրինակներ:
 
3x2yz23xy2z3=323x3y3z4=2x3y3z4:
 
Գործակիցը հավասար է \(-2\)-ի:
 
5a2b315ac=515a3b3c=1a3b3c=a3b3c:
 
Գործակիցը հավասար է \(1-\)ի: Այս գործակիցը սովորաբար չեն գրում, բայց նկատի են ունենում:  
 
7x2y3z17x5y2z2=717x7y5z3=1x7y5z3=x7y5z3
 
Գործակիցը հավասար է \(-1\)-ի: Այս գործակիցը ևս սովորաբար չեն գրում, բայց նկատի ունենալով, միանդամի առջև դնում են մինուս նշանը:
Տրված միանդամը և նրա առջև մինուս նշան դրված միանդամը կոչվում են հակադիր միանդամներ:
Օրինակ՝ 3a2bc և 3a2bc միանդամները հակադիր են:
Կատարյալ տեսքի ոչ զրոյական միանդամի աստիճան կոչվում է նրա մեջ մտնող բոլոր տառերի աստիճանների գումարը: \(0\) -ից տարբեր թիվ հանդիսացող միանդամը համարվում է զրո աստիճանի միանդամ:
Օրինակ՝ 3a2b-ն երրորդ աստիճանի միանդամ է, 3c-ն առաջին աստիճանի միանդամ է, 3a3b-ն չորրորդ աստիճանի միանդամ է, իսկ 5,7,0.3 թվերից յուրաքանչյուրը հանդիսանում է զրո աստիճանի միանդամ:
Աղբյուրները
Ս. Մ. Նիկոլսկի, Մ.Կ. Պոտապով, Ն.Ն. Րեշետնիկով, Ա.Վ. Շեվկին, Հանրահաշիվ, 7-րդ դասարան, Անտարես, 2011: