Տեսություն

Գործողություններ բազմանիշ թվերի հետ
Բազմանիշ թվերի գումարման և հանման ժամանակ թվերը գրում են սյունակով այնպես, որ նույն կարգերի թվանշանները գրված լինեն իրար տակ:
Օրինակ
      \(138291\)
\(+\)    \(57138\)
      \(195429\)
      \(347284\)
\(-\)   \(57138\)
      \(290146\)
Բազմապատկման ժամանակ ևս թվերը գրում են սյունակով:
 
Վերևի տողում գրում ենք մեծ թիվը, իսկ ներքևում՝ փոքրը: Ընդ որում, երկրորդ թվի ամենաաջ թվանշանը պիտի գրված լինի առաջին թվի ամենաաջ թվանշանի տակ: 
     \(1342\)
      \(·\)\(436\)
      \(8052\)
\(+\)\(4026\)   
 \(5368\)      
 \(585112\)
Սկզբում վերևի թիվն ամբողջությամբ բազմապատկում ենք ներքևի թվի վերջին թվանշանով: Արդյունքը գրում ենք գծի տակ՝  ամենաաջ թվանշանի տակ:
 
Երկրորդ թվանշանով բազմապատկման արդյունքը պետք է գրել առաջին բազմապատկման արդյունքի աջից երկրորդ թվանշանի տակ:
 
Երրորդ թվանշանով բազմապատկման արդյունքը պետք է գրել առաջին բազմապատկման արդյունքի աջից երրորդ թվանշանի տակ, և այլն:
Բազմանիշ թվերի բաժանման ժամանակ ևս թվերը գրում ենք սյունակով և հերթականությամբ կատարում պահանջվող քայլերը: 
Օրինակ
\(160740:285\)
 
1607ˆ4ˆ0ˆ:285=ˆˆˆ արդյունքը եռանիշ թիվ է:
 
1. Ձախից սկսած բաժանելիում վերցնում ենք այնքան թվանշան, որ ստացված թիվը լինի բաժանարարից մեծ: Դա \(1607\)-ն է:
  
2. \(1607\)-ը բաժանում ենք բաժանելիի վրա և ստանում ենք քանորդի առաջին թվանշանը՝ \(5\)-ը:
  
3. Բաժանարարը բազմապատկում ենք \(5\)-ով և արդյունքը ձախից գրում բաժանելիի տակ:
  
4. \(1607\)-ից հանում ենք ստացված արդյունքը և դրան կցագրելով մնացած թվանշանները (մեր օրինակում \(40\)-ը), նոր թվի նկատմամբ կատարում նախորդ քայլերը:
  
5. Քայլ առ քայլ առաջացած քանորդի թվանշանները գրում ենք կողք կողքի՝ բաժանարարի տակ:
  
6. Քայլերը պիտի աստիճանաբար կատարել այնքան անգամ, մինչև հերթական հանման արդյունքում ստացվի \(0\)
 
Մեր օրինակում դա արվում է երեք անգամ՝
 
_160740|285¯1425¯|564_18241710¯_11401140¯0
 
Պատասխան՝ 160740:285=564
 
Ստացված քանորդը կարելի է բազմապատկել բաժանարարով և ստուգել, որ բաժանումը ճիշտ է կատարվել:
Աղբյուրները
Բ. Նահապետյան, Ա. Աբրահամյան, Մաթեմատիկա 5-րդ դասարան, Մակմիլան-Արմենիա, 2006: