ՀԱՐՍՏԱՑՐՈՒ ԳԻՏԵԼԻՔՆԵՐԻԴ ՊԱՇԱՐԸ
Ակտիվացրու «Իմ+»-ը գերազանց գնահատականներ ստանալու համար
Ստեղծեք Ձեր ուսումնական ծրագիրը «ԻմԴպրոց» կայքում
Ստացեք հաշվետվություն Ձեր ուսումնական ծրագիր արդյունավետության վերաբերյալ
Օգտագործեք Ձեր առաջադրանքները ստուգողական աշխատանքներում

Տեսություն

Ծավալի չափման միավորներ
Հնում օգտագործվել են ծավալի չափման տարբեր միավորներ՝ գդալ, շտոֆ, բուռ և այլն: Դրանց մի մասն արդեն վաղուց մոռացվել է:
Միավորների միջազգային համակարգում ծավալի չափման հիմնական միավորը խորանարդ մետրն է մ3:
Cube.png
                                   Խորանարդ մետր
 
Կենցաղում հեղուկների ծավալը հաճախ չափում են լիտրերով լ: Այն անվանվել է ֆրանսիացի գինեգործ Լիտրի անվամբ:
 
Ուշադրություն
Լիտրը խորանարդ դեցիմետրն է 1լ=1դմ3:          
Չափանոթների բաժանման սանդղակները սովորաբար արտահայտվում են միլիլիտրներով՝ (մլ) 1մլ=1սմ3:
Ֆիզիկայում շատ կարևոր է կարողանալ կատարել անցումներ չափման մեկ միավորից՝ մյուսին: Դիտարկենք հետևյալ հարաբերությունները. 
 
1մ3=10դմ10դմ10դմ=1000դմ31մ3=100սմ100սմ100սմ=1000000սմ31մ3=1000մմ1000մմ1000մմ=1000000000մմ3

1դմ3=110մ110մ110մ=11000մ3=0,001մ3

1սմ3=1100մ1100մ1100մ=11000000մ3=0,000001մ3

1մմ3=11000մ11000մ11000մ=11000000000մ3=0,000000001մ3
Ծավալի որոշումը
Մարմնի ծավալը կարելի է հաշվել բանաձևերով.
 
prjamoug_pallelepiped.png
  
Ուղղանկյուն զուգահեռանիստի համար
 
Ուշադրություն
Ծավալը=երկարությունլայնությունբարձրություն
Եթե նշանակենք երկարությունը l1, լայնությունը l2, բարձրությունը l3, ապա ծավալի բանաձևը կընդունի այսպիսի տեսք՝  V=l1l2l3:
 
Անկանոն մարմինների ծավալի որոշման եղանակներից մեկն է ծավալի որոշումը ընկղմելու եղանակով.  
  1. չափանոթի մեջ լցնում են ջուր և չափում են դրա ծավալը,
  2. ջրի մեջ ընկղմում են մարմինը և որոշում են մարմնի և ջրի ընդհանուր ծավալը, 
  3. մարմնի ծավալը որոշելու համար ընդհանուր ծավալից հանում են սկզբնական ծավալը:
объем-неправильных-тел.gif
 
Ծավալի որոշ արտահամակարգային (անգլիական) միավորներ:
 
Ակրոֆուտ  \(= 1233,48\) մ3
Խորանարդ դյույմ \(= 16,39\) սմ3
Նավթի բարել \(= 158,99\) դմ3
Բուշել  (ԱՄՆ) \(= 35,24\) դմ3
Հեղուկի գալոն  (ԱՄՆ) \(= 3,78\) դմ3
Պինտ \(= 0,57\) դմ3