ՀԱՐՍՏԱՑՐՈՒ ԳԻՏԵԼԻՔՆԵՐԻԴ ՊԱՇԱՐԸ
Ակտիվացրու «Իմ+»-ը գերազանց գնահատականներ ստանալու համար
Ստեղծեք Ձեր ուսումնական ծրագիրը «ԻմԴպրոց» կայքում
Ստացեք հաշվետվություն Ձեր ուսումնական ծրագիր արդյունավետության վերաբերյալ
Օգտագործեք Ձեր առաջադրանքները ստուգողական աշխատանքներում

Տեսություն

Չափումների ճշգրտությունն ու սխալը
Չափել ֆիզիկական մեծությունը՝  նշանակում է համեմատել այն համասեռ մեծության հետ, որն ընդունված է որպես միավոր:
Ցանկացած չափում կատարվում է որոշակի ճշգրտությամբ՝ մեծ կամ փոքր:
 
Screenshot_1.png
 
Որպես օրինակ դիտարկենք չորսուի երկարության չափումը սանտիմետրանոց բաժանումներ ունեցող քանոնով:
 
0-10.png
7925012.jpg
 
Որոշենք քանոնի բաժանման արժեքը: Այն հավասար է \(1\) սմ-ի: Եթե չորսուի ձախ եզրը համատեղենք \(0\)-ական նրբագծի հետ, ապա աջ եզրը կտեղակայվի \(9\) և \(10\) նրբագծերի միջև, սակայն ավելի մոտ \(10\) –ին: Այդ դեպքում այս երկու արժեքներից ո՞րը կհամապատասխանի չորսուի երկարությանը: Ակնհայտ է այն, որը մոտ է իրական արժեքին՝ \(10\) սմ: Ընդունելով չորսուի երկարությունը \(10\) սմ-ի հավասար, մենք թույլ կտանք անճշտություն, քանի որ չորսուն փոքր ինչ կարճ է \(10\) սմ-ից:
Ֆիզիկայում չափումների ընթացքում թույլատրելի անճշտությունն անվանում են չափման սխալ:
Ուշադրություն
Չափման սխալը չի կարող լինել չափիչ սարքի բաժանման արժեքից մեծ:
Մեր նկարագրած դեպքում չափման սխալը չի գերազանցում \(1\) սմ-ի: Եթե չափման այդ ճշգրտությունը մեզ չի բավարարում, ապա չափումը կարող ենք կատարել ավելի մեծ ճշգրտությամբ: Պետք է վերցնել միլիմետրանոց բաժանումներով չափաքանոն, որի չափման արժեքը \(1\) մմ է: Այս դեպքում քանոնի երկարությունը \(9,8\) սմ է:
Այս օրինակից հետևում է, որ չափումների ճշգրտությունը կախված է սարքի սանդղակի բաժանման արժեքից:
Որքան փոքր է բաժանման արժեքը, այնքան մեծ է սարքի ճշգրտությունը:
Չափման ճշգրտությունը կախված է նաև չափիչ սարքի ճիշտ օգտագործումից, աչքերի դիրքից, երբ հաշվում են չափիչ սարքով:
 
Չափիչ սարքերի որոշակի թերությունների և մեր զգայարանների զարգացման որոշ թերությունների պատճառով, ցանկացած չափման ժամանակ մենք ստանում ենք մոտավոր արժեքներ՝ չափվող մեծության արժեքից փոքր կամ մեծ:
 
Լաբորատոր աշխատանքներ կամ պարզապես չափումներ կատարելիս ընդունված է չափման սխալը համարել բաժանման արժեքի կեսին հավասար։ 
 
Չափման սխալով մեծության ներկայացման գրառման ժամանակ պետք է օգտվել A=a±Δa բանաձևից, որտեղ \(A\)՝ չափվող մեծությունն է, \(a\)՝ չափման արդյունքն է, Δa-ն չափման սխալն է ( Δ՝ հունական այբուբենի տառ է «դելտա»):
Աղբյուրները
Պյորիշկին Ա. Վ. Ֆիզիկա 7-րդ դասարան, 14-րդ հրատ., Մ.,Դրոֆա , 2010