ՀԱՐՍՏԱՑՐՈՒ ԳԻՏԵԼԻՔՆԵՐԻԴ ՊԱՇԱՐԸ
Ակտիվացրու «Իմ+»-ը գերազանց գնահատականներ ստանալու համար
Ստեղծեք Ձեր ուսումնական ծրագիրը «ԻմԴպրոց» կայքում
Ստացեք հաշվետվություն Ձեր ուսումնական ծրագիր արդյունավետության վերաբերյալ
Օգտագործեք Ձեր առաջադրանքները ստուգողական աշխատանքներում

Տեսություն

Ինֆորմացիայի ներկայացման համար կիրառվող պայմանանշանների համախումբն անվանում են կոդ, իսկ կոդի տեսքով ինֆորմացիայի ներկայացման գործընթացը՝  կոդավորում: 
Հին ժամանակներում կիրառված խարույկի ծուխը, թմբուկների ձայնը, նավաստու փոխանցած ազդանշանը, ինչպես նաև «ժամացույցի» թվացույցին համապատասխանող կրակը փոխանցվող ինֆորմացիայի կոդերն են։ Ինչպես, օրինակ, ավտոմեքենայի վարորդն ինֆորմացիա է հաղորդում ձայնային կամ լուսային ազդանշանի միջոցով. կոդը համապատասխան ազդանշանի առկայությունն է կամ բացակայությունը։
 
Ամեն օր լուսաֆորի օգնությամբ փողոցն անցնելիս նույնպես կոդավորված ինֆորմացիայի հետ ենք առնչվում. այս անգամ կոդը լուսաֆորի կարմիր, դեղին և կանաչ գույների համախումբն է։ Ամեն օր մարդիկ իրար հետ հաղորդակցվում են, այլ խոսքով՝ ինֆորմացիա են փոխանակում խոսքի միջոցով, որտեղ կոդը բառն է։
 
Իր մեջ կոդավորում է պարունակում նաև հայկական այբուբենը: Մաշտոցյան գրի ստեղծումից հետո հայերեն տառերն օգտագործվել են նաև իբրև թվարժեքներ:
Հայերեն \(36\) տառերը գրվել են \(9\)-ական տառ պարունակող \(4\) շարքով, որոնք համապատասխանաբար նշանակում են միավորներ, տասնավորներ, հայրուրավորներ և հազարավորներ:
 
Aybuben.png
 
Կոդավորված ինֆորմացիայի հնագույն, առավել հայտնի օրինակներից մեկը Կեսարի ալգորիթմն է: Այն օգտագործվել է դեռևս Հուլիոս Կեսարի կողմից և ստացել է նրա անունը։
 
Կեսարի գաղտնագրման ալգորիթմի ժամանակ այբուբենի տառերը դասավորվում են շրջանաձև: Սկզբնական տեքստի յուրաքանչյուր տառ փոխարինվում է նրան հաջորդող երրորդ տառով. այսինքն` Ա-ն փոխարինվում է Դ-ով, Բ-ն` Ե-ով, Գ-ն` Զ-ով, ..., Ք-ն` Ֆ-ով, Եւ-ը` Ա-ով, Օ-ն` Բ-ով և Ֆ-ն` Գ-ով և այսպես շարունակ:
 
Screenshot_12.png
 
Իսկ թվաբանական խնդիրներ լուծելիս օգտվում ենք նշանային մի համակարգից, որտեղ կոդերը ստեղծվում են թվերի միջոցով։ Այստեղ թվերը կազմավորվում են հետևյալ տասը՝ \(0\), \(1\), ..., \(9\) թվանշանների միջոցով, և սրանցով կազմավորվող թվային համակարգն անվանում են տասական։

Համակարգչում ներկայացվող ողջ ինֆորմացիան նույնպես ներկայացվում է թվերի տեսքով, բայց այստեղ գործածվում են միայն երկու՝ \(0\) և \(1\) թվանշանները և կիրառվող համակարգն էլ անվանում են երկուական։
  
Համակարգչում երկուական համակարգը կիրառելն ամենահարմարն է, քանի որ, ինչպես գիտենք՝ համակարգիչն աշխատում է էլեկտրական հոսանքի շնորհիվ։ Ընդ որում՝ \(0\)-ն հոսանքի բացակայությունն է, իսկ \(1\)-ը՝ առկայությունը։
 
Ուշադրություն
  • Խոսակցական լեզվի հիմքը այբուբենն է, որը յուրօրինակ կոդ է։ Բանավոր խոսքի դեպքում կոդը փոխանցվում է հնչյունների, իսկ գրավոր խոսքի դեպքում՝ տառերի միջոցով։
  • Միևնույն ինֆորմացիան կարելի է ներկայացնել տարբեր կոդերի օգնությամբ։ 
Աղբյուրները
Ս. Ս. Ավետիսյան, Ս. Վ. Դանիելյան,  Ինֆորմատիկա 7-րդ դասարան, Երևան 2012