ՀԱՐՍՏԱՑՐՈՒ ԳԻՏԵԼԻՔՆԵՐԻԴ ՊԱՇԱՐԸ
Ակտիվացրու «Իմ+»-ը գերազանց գնահատականներ ստանալու համար
Ստեղծեք Ձեր ուսումնական ծրագիրը «ԻմԴպրոց» կայքում
Ստացեք հաշվետվություն Ձեր ուսումնական ծրագիր արդյունավետության վերաբերյալ
Օգտագործեք Ձեր առաջադրանքները ստուգողական աշխատանքներում

Տեսություն

Նյութի ֆիզիկական վիճակները
Նյութի հիմնական ֆիզիկական վիճակներն են պինդ, հեղուկ և գազային ագրեգատային վիճակները:
 
77affaf371d811dc236863c5d4c1de53.jpg
 
Պինդ և հեղուկ վիճակներում նյութը կազմող մասնիկները իրար մոտ են, միջմասնիկային հեռավորությունները համաչափելի են բուն մասնիկների չափերին: Միջմասնիկային փոխազդեցության ուժերը չափազանց մեծ են: Նշված վիճակները կոչվում են նյութի կոնդենսացված (խտացված) վիճակ:
 
Գազային վիճակում, ընդհակառակը, տասնապատիկ ավելի մեծ են միջմոլեկուլային հեռավորությունները և չափազանց թույլ դրանց միջև փոխազդեցության ուժերը:
Նյութը և մարմինը նկարագրող կարևորագույն ֆիզիկական հատկություններ են սեփական ծավալը, ձևը, սեղմելիությունը, խտությունը, մասնիկների շարժման բնույթը, դիֆուզիան և այլն:
Օրինակ՝ գազերը բնութագրվում են փոքր խտությամբ, մեծ սեղմելիությամբ, դիֆուզիայի մեծ արագությամբ և այլն: Գազերը չունեն ծավալ և ձև: Գազն ընդունում է այն անոթի ձևը, որում այն գտնվում է, իսկ ծավալն էլ համընկնում է անոթի ծավալին:
 
Հեղուկներն ունեն որոշակի ծավալ, սակայն ընդունում են այն անոթի ձևը, որում գտնվում են, իսկ պինդ նյութերն ունեն և՛ սեփական ձև, և՛ սեփական ծավալ:
 
SOLID LIQUID GAS.jpg
Ջերմաստիճանի ազդեցությամբ նյութը կարող է անցնել մի ագրեգատային վիճակից մյուսին, որն անվանում են ֆազային անցում:
Օրինակ՝ պինդ-հեղուկ անցումը կոչվում է հալում և բնութագրվում է հալման ջերմաստիճանով, իսկ հեղուկ-գազ անցումը կոչվում է գոլորշացում և բնութագրվում է եռման ջերմաստիճանով:
 
Գիտական հետազոտություններում օգտագործվում է ջերմաստիճանների երկու սանդղակ՝ Ցելսիուսի և Կելվինի: Ըստ Ցելսիուսի սանդղակի սառույցի հալման ջերմաստիճանը 0oC է, իսկ ջրի եռման ջերմաստիճանը՝ 100oC:
Կելվինի սանդղակը կոչվում է բացարձակ ջերմաստիճանների սանդղակ և տարբերվում է Ցելսիուսի սանդղակից մոտ \(273\), իսկ ավելի ճշգրիտ՝ \(273,15\) աստիճանով՝  T(Կ)=t(Co)+273,15
0019-014-Temperaturnaja-shkala-Kelvina.jpg
Մոլեկուլային և ոչ մոլեկուլային կառուցվածքով նյութեր
Կախված պինդ ագրեգատային վիճակում նյութը կազմող մասնիկների և նրանց միջև փոխազդեցության ուժերի բնույթից, բոլոր նյութերը բաժանվում են չորս խմբի:
 
Օրինակ՝
 
կյգ.png
 
48-0.png
 
Մոլեկուլային կառուցվածքով նյութերը բաղկացած են մոլեկուլներից: Նրանց բյուրեղավանդակի հանգույցներում գտնվում են առանձին մոլեկուլներ, որոնց միջև գործում են համեմատաբար թույլ միջմոլեկուլային ուժեր: Սովորական պայմաններում դրանք գազերն են, հեղուկները և ցածր հալման և եռման ջերմաստիճան ունեցող պինդ նյութերը:
 
Ատոմային և իոնային  կառուցվածքով նյութերի բյուրեղավանդակների հանգույցներում գտնվող ատոմների և իոնների միջև գործում են ամուր կովալենտային և իոնային կապեր, ինչի հետևանքով այդ նյութերը գտնվում են միայն պինդ ագրեգատային վիճակում և ունեն բարձր հալման ջերմաստիճան:
 
Մետաղների բյուրեղավանդակի հանգույցներում գտնվում են մետաղի դրական իոններ, իսկ բյուրեղի ողջ ծավալում՝ ընդհանրացված էլեկտրոններ: Մետաղների հալման ջերմաստիճանները տատանվում են շատ լայն տիրույթում:
Աղբյուրները
Ա․ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ, Լ․ ՍԱՀԱԿՅԱՆ
Քիմիա-10, Երևան-2010