ՀԱՐՍՏԱՑՐՈՒ ԳԻՏԵԼԻՔՆԵՐԻԴ ՊԱՇԱՐԸ
Ակտիվացրու «Իմ+»-ը գերազանց գնահատականներ ստանալու համար
Ստեղծեք Ձեր ուսումնական ծրագիրը «ԻմԴպրոց» կայքում
Ստացեք հաշվետվություն Ձեր ուսումնական ծրագիր արդյունավետության վերաբերյալ
Օգտագործեք Ձեր առաջադրանքները ստուգողական աշխատանքներում

Տեսություն

Ջրի կոշտությունն ու դրա վերացման եղանակները

Բնական ջրերը լուծված վիճակում կալցիումի ու մագնեզիումի աղեր են պարունակում:
Ջուրը, որը մեծ քանակությամբ լուծված աղ է պարունակում, կոչվում է կոշտ, քիչ քանակությամբ աղ պարունակողը` փափուկ:
Կալցիումի և մագնեզիումի կարբոնատները լուծվում են ածխածնի \((IV)\) օքսիդ պարունակող ջրում` հիդրոկարբոնատների փոխարկվելով.
 
CaCO3 + CO2 + H2O   Ca(HCO3)2MgCO3 + CO2 + H2O   Mg(HCO3)2
 
Նկատելի քանակով Ca2+ և Mg2+ իոններ պարունակող ջուրն անվանում են կոշտ: Տարբերում են.

\(1\). Ժամանակավոր կոշտություն՝ պայմանավորված հիդրոկարբոնատների առկայությամբ, որը տաքացնելիս վերանում է.
 
Mg(HCO3)2  MgCO2↓ + CO2 + H2OCa(HCO3)2  CaCO2↓ + CO2 + H2O
 
boiling-water.gif
 
Ժամանակավոր կոշտությունը կարելի է վերացնել նաև կրակաթով.
 
Ca(HCO3)+2 Ca(OH)2 = 2CaCO3↓ + 2H2OMg(HCO3)+2  2Ca(OH)2 = 2CaCO3↓+ Mg(OH )2↓+ 2H2O
 
\(2\). Մնայուն կոշտություն՝ պայմանավորված կալցիումի և մագնեզիումի սուլֆատներով ու քլորիդներով, որը տաքացնելիս չի վերանում: Այդ կոշտությունը վերացնում են քիմիական ճանապարհով` սոդայով կամ նատրիումի ֆոսֆատով.
 
CaSO 4Na2CO3 = CaCO3↓ +Na2SO43MgSO4 + 2Na3PO4 → Mg3(PO4)2 + 3Na2SO43CaCI2 + 2Na3PO  46NaCI + Ca3(PO4)2
 
\(3\). Ժամանակավոր ու մնայուն կոշտություններով պայմանավորված է բնական ջրի ընդհանուր կոշտությունը:
 
Կոշտ ջրի համը տհաճ է, օճառը կոշտ ջրում չի փրփրում, և կեղտը չի լվացվում, բանջարեղենը կոշտ ջրում չի եփվում, այդ պատճառով կոշտ ջուրն օգտագործելուց առաջ անհրաժեշտ է փափկեցնել: Դա իրականացնում են իոնափոխանակման կամ քիմիական եղանակներով:
Բնական ջուրը բաց են թողնում զտիչի միջով, որում լցված է կատիոնիտի նատրիումային ձևը: Տեղի է ունենում իոնափոխանակություն.
 
2RNa + CaCI2  R2Ca + 2NaCI
Աղբյուրները
Լ.Ա.Սահակյան և ուրիշներ, քիմիա 9, Երևան 2015