ՀԱՐՍՏԱՑՐՈՒ ԳԻՏԵԼԻՔՆԵՐԻԴ ՊԱՇԱՐԸ
Ակտիվացրու «Իմ+»-ը գերազանց գնահատականներ ստանալու համար
Ստեղծեք Ձեր ուսումնական ծրագիրը «ԻմԴպրոց» կայքում
Ստացեք հաշվետվություն Ձեր ուսումնական ծրագիր արդյունավետության վերաբերյալ
Օգտագործեք Ձեր առաջադրանքները ստուգողական աշխատանքներում

Տեսություն

Լճերի առանձնահատկությունները
Եվրասիայի լճերն ունեն մի շարք առանձնահատկություններ, որոնք պայմանավորված են ինչպես աշխարհագրական դիրքով, այնպես էլ ծագմամբ և ջրաբանական առանձնահատկություններով:
Եվրասիայի լճերը տարբերվում են աշխարհի լճերից իրենց չափերով, քանի որ այստեղ են գտնվում աշխարհի ինչպես ամենամեծ, այնպես էլ ամենախորը լիճը, բացի այդ այստեղ կարելի է հանդիպել լճերի ծագումնաբանական մեծ բազմազանության, ինչը վկայում է Եվրասիայում տեղի ունեցած ֆիզիկաաշխարհագրական և երկրաբանական գործընթացների բազմազանության մասին: Եվրասիայում լճերը նաև քանակապես գերազանցում են մյուս մայրցամաքներին և դրանցից շատերը ունեն զբոսաշրջային մեծ կարևորություն:
Առանձնահատկություն է նաև, որ Եվրասիայի խոշորագույն լճերի մեծ մասը գտնվում են Ասիայի տարածքում և Եվրոպայի հյուսիսում:
Asia fiz.jpg
Ասիայի քարտեզ
Լճերի բնութագիրը
Եվրասիայի և աշխարհի ամենախորը լիճն է Բայկալը (\(1642\) մ), որից սկիզբ է առնում Ենիսեյի վտակ Անգարան: Այն տեկտոնական (գրաբենային) ծագման քաղցրահամ լիճ է, որտեղ կուտակված է աշխարհի քաղցրահամ ոչ սառցակալած ջրերի մոտ \(20\)%-ը: Այս ցուցանիշով Բայկալը նույնպես առաջինն է աշխարհի լճերի շարքում: Եվրասիայում է գտնվում նաև աշխարհի ամենամեծ լիճը՝ Կասպիցը, որին չափերի համար ծով են անվանում: Այն մնացորդային ծագում ունի և աղի է: Լիճը նաև անհոսք է, քանի որ ձևավորվել է ցածրավայրի տարածքում: Եվրասիայում է աշխարհի ամենաաղի լիճը՝ Մեռյալը, որը, Կասպից ծովի պես հանդիսանալով մնացորդային ծագման լիճ, կոչվում է ծով: Մեռյալ ծովի աղիությունն այնքան շատ է (հասնում է \(340\) գ/լիտր), որ այնտեղ սուզվելն ավելի բարդ է, քան ջրի մակերեսին մնալը, իսկ ջրում երկար մնալու դեպքում մաշկը վնասվում է:
Մնացորդային ծագման է նաև Արալ լիճը, որին նույնպես ծով են անվանում, սակայն ներկայումս նրա չափերը կտրուկ կրճատվել են, քանի որ այն սնող Ամուդարյա և Սիրդարյա գետերի ջրերը ամբողջովին օգտագործվում են ոռոգման նպատակով: Արալը նույնպես աղի է և անհոսք:
 
AralSea1989_2014.jpg
 
Արալյան ծովի տիեզերական լուսանկարները \(1989\) թ. (ձախից) և \(2014\) թ. ամառ (աջից): Ներկայումս կատարվում է Արալյան ծովի փրկությանը միտված ծրագրերի իրականացում
 
Ասիայի տարածքում են նաև գտնվում տեկտոնական ծագման Բալխաշ և Իսիկ-Կուլ լճերը: Բալխաշի առանձնահատկությունը այն է, որ նրա արևմտյան մասում ջուրը քաղցրահամ է, իսկ արևելյան մասում՝ աղի, քանի որ արևմուտքում լճի մեջ է թափվում համեմատաբար խոշոր Իլի գետը, որը քաղցրահամ ջուր է բերում լճի այս հատված: Բալխաշը նույնպես անհոսք է: Իսիկ-Կուլը աշխարհի բարձրադիր ամենախորը և խոշոր լճերից մեկն է և գտնվում է Տյան Շանի համակարգում: Իսիկ-Կուլը նույնպես աղի է և անհոսք է:
 
Issyk-Kul-Lake.jpg
Իսիկ-Կուլը նման է Սևանին ոչ միայն քանի որ բարձրլեռնային խոշոր լիճ է, այլև Սևանից բացի սա աշխարհի միակ վայրն է, որտեղ բնակվում է Սևանի իշխանը, որին Խորհրդային Միության տարիներին այստեղ են բերել հենց Սևանա լճից
 
Եվրոպայում նշանավոր են Լադոգան, Օնեգան, Լոխ-Նեսը, Վենեռնը, Վետեռնը, լճերի Սայմա համակարգը և Բոդենը, որոնց ձևավորման գործում մեծ է սառցադաշտերի դերը: Դրանք բոլորը քաղցրահամ լճեր են: Ռուսաստանի հյուսիս-արևմուտքում գտնվող Լադոգան ամենախոշոր քաղցրահամ լիճն է Եվրոպայում և նրանից սկիզբ է առնում Նևա գետը: Երկրորդ խոշոր լիճը Օնեգան է, որը Սվիր գետով կապված է Լադոգային, իսկ երրորդը՝ Վենեռնն է, որը գտնվում է Սկանդինավյան թերակղզում: Շոտլանդիայի տարածքում գտնվող Լոխ-Նեսը հայտնի է այնտեղ բնակվող հրեշի մասին լեգենդով, որը գրավում է բազմաթիվ զբոսաշրջիկների, սակայն լճի բազմաթիվ հետազոտությունները այդպես էլ հրեշի որևէ հետք չեն հայտնաբերել: Վետեռնը և Սայման Սկանդինավյան թերակղզու տարածքում գտնվող խոշոր լճերից են, ընդ որում Սայման Եվրոպայում մեծությամբ չորրորդն է և բաղկացած է միմյանց հետ կապված մի շարք լճերից: Բոդենը Եվրոպայի նշանավոր զբոսաշրջային վայրերից մեկն է և գտնվում է Ալպերի նախալեռներում՝ Գերմանիայի, Շվեյցարիայի և Ավստրիայի սահմանին: Նրա տարածքով է անցնում Հռենոս գետը:
 
Geneva.jpg
Եվրոպայի բազմաթիվ փոքր, սակայն գեղատեսիլ լճերից մեկը՝ Ժնևի լիճ (Շվեյցարիա), որը հայտնի է իր շատրվանով
 
Նշանավոր են նաև Հայկական լեռնաշխարհի երեք խոշորագույն լճերը՝ տեկտոնական ծագման Ուրմիան, որն ամենաաղին է լեռնաշխարհում, տեկտոնահրաբխային ծագման Վանա լիճը, որն ամենախորն է լեռնաշխարհում և որի տարածքում է Ախթամար կղզին Սուրբ Խաչ եկեղեցով և վերջապես տեկտոնահրաբխային Սևանա լիճը, որը Հարավային Կովկասի և լեռնաշխարհի քաղցրահամ ջրի ամենախոշոր պաշարն է: Այն լեռնաշխարհի խոշոր երեք լճերից միակն է, որից գետ է սկիզբ առնում:
 
Van.jpg
Տեսարան դեպի Վանա լիճ, Աղթամար կղզի և Սուրբ Խաչ եկեղեցի