ՀԱՐՍՏԱՑՐՈՒ ԳԻՏԵԼԻՔՆԵՐԻԴ ՊԱՇԱՐԸ
Ակտիվացրու «Իմ+»-ը գերազանց գնահատականներ ստանալու համար
Ստեղծեք Ձեր ուսումնական ծրագիրը «ԻմԴպրոց» կայքում
Ստացեք հաշվետվություն Ձեր ուսումնական ծրագիր արդյունավետության վերաբերյալ
Օգտագործեք Ձեր առաջադրանքները ստուգողական աշխատանքներում

Տեսություն

Հավասարաչափ դանդաղող շարժում
Այն շարժումը, որի ժամանակ մարմնի արագությունը կամայական հավասար ժամանակամիջոցներում նվազում է միևնույն չափով, կոչվում է  հավասարաչափ դանդաղող շարժում: 
Հավասարաչափ դանդաղող շարժման օրինակներ են արգելակող ինքնաթիռի, ուղղաձիգ դեպ վեր նետած մարմնի, թեք հարթությամբ դեպի վերև շարժվող մարմինների շարժումները (տե՛ս նկար):
 
Untitled1212.png
argelakum.gif
 
Եթե արագացող շարժման դեպքում առաջնային խնդիրը մարմնի վերջնական արագությունը որոշելն էր, ապա արգելակելիս առաջնային է դառնում մինչև կանգ առնելը մարմնի անցած ճանապարհը որոշելու խնդիրը: Այդ խնդիրը լուծելու համար անհրաժեշտ է արագության և ճանապարհի բանաձևերը ստանալ դանդաղող շարժման դեպքում:
 

Հավասարաչափ դանդաղող շարժման արագությունը և արագացումը

Դիցուք հավասարաչափ դանդաղող շարժման սկզբնական արագությունը եղել է v0, իսկ շարժման սկզբից \(t\) ժամանակ անց դարձել է \(v\): Նշանակում է՝ այդ ընթացքում մարմնի արագությունը նվազել է Δv=vv0-ով, հետևաբար  արագացման a=vv0t բանաձևը կընդունի a=v0vt տեսքը:
  
Այստեղից կստանանք արտահայտություն վերջնական արագության համար.
 
v=v0at
 
Արագությունը ժամանակից կախված է գծայնորեն, ուրեմն նրա գրաֆիկն ուղիղ գիծ է, որն արագության առանցքը հատում է v0 կետում և թեքված է դեպի ժամանակի առանցքը.

Untitled.png

Ճանապարհը հավասարաչափ դանդաղող շարժման ժամանակ
Ճանապարհը գտնելու համար հաշվենք արագության գրաֆիկով սահմանափակված պատկերի մակերեսը.
 
S=v+v0t
 
որի մեջ կտեղադրենք արագության վերը նշված արտահայտությունը և կստանանք.
 
S=v0tat22

Արգելակման ժամանակը

Արգելակման պահից սկսած՝ մարմնի արագությունը նվազում է: Մարմինը կանգ է առնում այն պահին, երբ արագությունը դառնում է զրո: Հետևաբար, արագության բանաձևից կունենանք 0=v0at0v0=at0, այսինքն՝ արգելակման ժամանակը կարտահայտվի այսպես՝ t0=v0a
 
Այստեղ t0-ն արգելակման պահից մինչև կանգ առնելը պահանջվող ժամանակն է, որն անվանում են արգելակման ժամանակ:
Արգելակման ճանապարհը
Արգելակման ճանապարհ անվանում են այն ճանապարհը, որն անցնում է մարմինը արգելակման պահից մինչև կանգ առնելը:
Քանի որ կանգ առնելու պահին \(v = \)v0,  \(t =\) t0, ապա մարմնի անցած ճանապարհի բանաձևը կընդունի հետևյալ պարզ տեսքը՝ S0=v0t02, որը արգելակման ճանապարհի բանաձևն է:
 
Հաշվի առնելով, որ անհավասարաչափ շարժման ճանապարհը՝ S=vմիջt, ինչպես նաև այն, որ v0=at0, կստանանք, որ արգելակման ժամանակ մինչև կանգ առնելը մարմնի անցած ճանապարհը կարելի է հաշվել նաև S=at22 բանաձևով:
Աղբյուրները
Ս. Վ. Գրոմով , Ն. Ա. Ռոդինա,  Ֆիզիկա-8, հանրակրթական դպրոցի դասագիրք ( I, II, III և V գլուխների հեղինակ Ա. Մամյան); Երևան, Անտարես -2014 թ.
Է. Ղազարյան, Ա. Կիրակոսյան, Գ. Մելիքյան, Ռ. Թոսունյան, Ս. Մաիլյան,  Ֆիզիկա-8, հանրակրթական դպրոցի դասագիրք; Երևան, Էդիտ Պրինտ -2008 թ