ՀԱՐՍՏԱՑՐՈՒ ԳԻՏԵԼԻՔՆԵՐԻԴ ՊԱՇԱՐԸ
Ակտիվացրու «Իմ+»-ը գերազանց գնահատականներ ստանալու համար
Ստեղծեք Ձեր ուսումնական ծրագիրը «ԻմԴպրոց» կայքում
Ստացեք հաշվետվություն Ձեր ուսումնական ծրագիր արդյունավետության վերաբերյալ
Օգտագործեք Ձեր առաջադրանքները ստուգողական աշխատանքներում

Տեսություն

Վառելանյութի այրումից անջատվող ջերմաքանակ, այրման տեսակարար ջերմություն
Երկրի վրա ջերմային էներգիայի գլխավոր աղբյուրն Արեգակն է: Արեգակնային էներգիան ոչ միայն ապահովում է կյանքի համար անհրաժեշտ ջերմաստիճան, այլ այդ էներգիայի շնորհիվ է, որ ֆոտոսինթեզի միջոցով բույսերը ստանում են իրենց համար անհրաժեշտ նյութերը:
 
izluchenie.gif
 
Ջերմային էներգիա ստանալու համար մարդն օգտագործում է  վառելանյութեր:
Այն հեշտ բռնկվող նյութերը, որոնք այրվելիս անջատում են մեծ քանակությամբ ջերմություն, անվանում են վառելանյութեր:
Ուշադրություն
Վառելանյութերը լինում են պինդ, հեղուկ և գազային: Պինդ վառելանյութերից են` քարածուխը, տորֆը, փայտը: Հեղուկ վառելանյութեր են՝ բենզինը, կերոսինը, մազութը, որոնք ստացվում են մազութի թորումից: Գազային է համարվում բնական գազը:
Վառելիքի այրման ժամանակ անջատվող էներգիան հաճախ օգտագործում են մարմինները տաքացնելու համար: Սովորական վառելիքը (ածուխը, նավթը, բենզինը) ածխածին է պարունակում: Այրման ժամանակ ածխածնի ատոմները միանում են օդում պարունակվող թթվածնի ատոմներին, ինչի արդյունքում առաջանում են ածխաթթու գազի մոլեկուլներ: Այդ մոլեկուլների կինետիկ էներգիան ավելի մեծ է լինում, քան ելակետային մասնիկներինը:
Այրման ընթացքում մոլեկուլների կինետիկ էներգիայի մեծացումն էլ հենց անվանում են էներգիայի անջատում: Վառելիքի լրիվ այրման դեպքում առաջացող էներգիան կոչվում է այդ վառելիքի այրման ջերմություն:
Վառելիքի այրման ջերմությունը (կամ նրա այրման ընթացքում անջատվող ջերմաքանակը) կախված է վառելիքի տեսակից և նրա զանգվածից: Որքան մեծ է վառելիքի զանգվածը, այնքան ավելի մեծ ջերմաքանակ է անջատվում նրա լրիվ այրման ընթացքում:
Ֆիզիկական այն մեծությունը, որը ցույց է տալիս, թե ինչ ջերմաքանակ է անջատվում 1 կգ վառելիքի լրիվ այրման դեպքում, կոչվում է այդ վառելիքի այրման տեսակարար ջերմություն:
 
Ուշադրություն
Վառելիքի այրման տեսակարար ջերմությունը նշանակում են \(q\) տառով և չափում են ջոուլը բաժանած կիլոգրամով (Ջ/կգ): Տարբեր տեսակի վառելիքների այրման տեսակարար ջերմությունը տրված է լինում վառելիքի այրման տեսակարար ջերմությունների աղյուսակներում:
Օրինակ՝ բնական գազի այրման տեսակարար ջերմությունն  այդ աղյուսակներում հավասար է \(4,4\)· 107  Ջ/կգ-ի: Այս թիվը ցույց է տալիս, որ \(1\) կգ զանգվածով բնական գազի այրման ժամանակ անջատվում է երկու անգամ ավելի մեծ էներգիա, \(3\) կգ-ի դեպքում՝ երեք անգամ ավելի և այլն:
Կամայական զանգվածով վառելիքի այրման ժամանակ անջատվող ջերմաքանակը գտնում են հետևյալ բանաձևով՝   \(Q = qm\) 
Կամայական զանգվածով վառելիքի լրիվ այրման ժամանակ անջատվող ջերմաքանակը գտնելու համար պետք է այդ վառելիքի այրման տեսակարար ջերմությունը բազմապատկել նրա զանգվածով: 
Ուշադրություն
Վառելանյութ համարվելու համար նյութը ոչ միայն պետք է լավ այրվի՝ անջատելով հնարավոր մեծ քանակությամբ ջերմություն, այլև պետք է մատչելի լինի, քանակապես շատ և էժան:
 Քարածխի, փայտի, տորֆի, թերթաքարի այրման հետևանքով մեծ քանակությամբ մոխիր և այլ թափոններ են ստացվում: Այդ առումով՝ առավել արդյունավետ է հատկապես գազային վառելանյութի օգտագործումը, որն այրվում է գրեթե լրիվ: Վառելանյութերի այրման ընթացքում անջատվում է մեծ քանակությամբ ածխաթթու գազ, որը «ջերմոցային» էֆեկտի պատճառն է՝ առաջացնում է մթնոլորտի տաքացում: Պինդ և հեղուկ վառելանյութերի  այրման հետևանքով առաջանում են նաև ծծմբի և ազոտի օքսիդները, որոնք աղտոտում են մթնոլորտը: Այդ պատճառով, առավել նպատակահարմար է գազային վառելանյութի օգտագործումը, որն այրվում է լրիվ, գրեթե առանց շրջապատ աղտոտելու:
  
images.jpg
 
Աղբյուրները
Ս Է. Ղազարյան, Ա. Թռչունյան, Գ. Մելիքյան, Հ. Խաչատրյան,  Բնագիտություն, 6-րդ
Գ. Պետրոսյան, Լ.Գրիգորյան,Ա. Կարապետյան, Վ. Ավագյան, Ք. Ալեքսանյան, Բնագիտություն, 6-րդ դասարանի դասագիրք, Երևան,  Զանգակ -2014 
8-րդ դասարանի դասագիրք, Երևան, ԱՍՏՂԻԿ ԳՐԱՏՈՒՆ,2013. Գրոմով , Ն. Ա. Ռոդինա,  Ֆիզիկա-8, հանրակրթական դպրոցի դասագիրք ( I, II, III և V գլուխների հեղինակ Ա. Մամյան); Երևան, Անտարես -2014 թ.