ՀԱՐՍՏԱՑՐՈՒ ԳԻՏԵԼԻՔՆԵՐԻԴ ՊԱՇԱՐԸ
Ակտիվացրու «Իմ+»-ը գերազանց գնահատականներ ստանալու համար
Ստեղծեք Ձեր ուսումնական ծրագիրը «ԻմԴպրոց» կայքում
Ստացեք հաշվետվություն Ձեր ուսումնական ծրագիր արդյունավետության վերաբերյալ
Օգտագործեք Ձեր առաջադրանքները ստուգողական աշխատանքներում

Տեսություն

Հանրահաշվական կոտորակներ, դրանց որոշման տիրույթը
Թվային արտահայտությունը կազմվում է թվերից, թվաբանական գործողությունների նշաններից և փակագծերից:
Թվային արտահայտության գործողությունների արդյունքում ստացված թիվը կոչվում է թվային արտահայտության արժեք:
Ուշադրություն
Եթե արտահայտության մեջ պատահում է բաժանում զրոյի վրա, ապա այդ արտահայտությունն արժեք (իմաստ) չունի: Զրոյի վրա բաժանել չի կարելի:  
(3)2+50,2 թվային արտահայտության արժեքը հավասար է \(10\)-ի:
 
7(2)5+(64)0 արտահայտությունն արժեք չունի:
Եթե թվային արտահայտությունը պարունակում է նաև տառեր (կամ միայն տառեր), ապա այն կոչվում է հանրահաշվական արտահայտություն:
(3)2+5x;3a+4b;2x63 արտահայտությունները հանրահաշվական են:
Հանրահաշվական կոտորակ կոչվում է AB տեսքի արտահայտությունը, որտեղ A-ն որևէ բազմանդամ է, իսկ B-ն՝ ոչ զրոյական բազմանդամ:
Հանրահաշվական կոտորակը բազմանդամի և ոչ զրոյական բազմանդամի քանորդ է:
 
xx3;b1b+6;1+x3x2+1;y+2y26y+6 արտահայտությունները հանրահաշվական կոտորակներ են:
Մեկ փոփոխականով արտահայտության որոշման տիրույթ կոչվում է փոփոխականի բոլոր այն արժեքների բազմությունը, որոնց համար արտահայտությունն իմաստ (արժեք) ունի:   
Որոշման տիրույթի ցանկացած կետում արտահայտությունն ունի արժեք:  
Օրինակ
Գտնենք x3x(x+8) հանրահաշվական կոտորակի որոշման տիրույթը:
 
Լուծում. x3x(x+8) հանրահաշվական կոտորակը որոշված է \(x\) փոփոխականի բոլոր այն արժեքների համար, որոնց դեպքում կոտորակի \(x( x + 8 )\) հայտարարը հավասար չէ \(0\)-ի: Հետևաբար որոշման տիրույթին չպատկանող \(x\) -ի արժեքները գտնելու համար պետք է լուծել հետևյալ հավասարումը՝
 
\(x ( x + 8 ) = 0\)
 
Յուրաքանչյուր արտադրիչ հավասարեցնում ենք զրոյի՝
 
\(x = 0\) և \(x + 8 = 0\)
 
\(x = - 8\)
 
Պատասխան՝ տրված հանրահաշվական կոտորակի որոշման տիրույթը բաղկացած է բոլոր իրական թվերից, բացի \(0\) և \(-8\) թվերից:
Ուշադրություն
Հանրահաշվական կոտորակի որոշման տիրույթը բաղկացած է բոլոր այն իրական թվերից, որոնց դեպքում կոտորակի հայտարարը հավասար չէ \(0\)-ի:
Աղբյուրները
Ս. Մ. Նիկոլսկի, Մ.Կ. Պոտապով, Ն.Ն. Րեշետնիկով, Ա.Վ. Շեվկին, Հանրահաշիվ, 8-րդ դասարան, Անտարես, 2012: