ՀԱՐՍՏԱՑՐՈՒ ԳԻՏԵԼԻՔՆԵՐԻԴ ՊԱՇԱՐԸ
Ակտիվացրու «Իմ+»-ը գերազանց գնահատականներ ստանալու համար
Ստեղծեք Ձեր ուսումնական ծրագիրը «ԻմԴպրոց» կայքում
Ստացեք հաշվետվություն Ձեր ուսումնական ծրագիր արդյունավետության վերաբերյալ
Օգտագործեք Ձեր առաջադրանքները ստուգողական աշխատանքներում
Ծաղկավոր բույսերի բազմազանությունը

Ծաղկավոր բույսերը բաժանվում են \(2\) հիմնական դասերի՝

\(1\). Երկշաքիլավորների դաս

\(2\). Միաշաքիլավորների դաս

Այս բաժանումը հիﬓված է ոչ միայն սերմում շաքիլների թվի վրա, այլև հիմք են վերցվում տերևների ջղավորության, արմատային համակարգի տարբերությունները և այլ հատկանիշներ ևս:

Հատկանիշը
Միաշաքիլավոր
Երկշաքիլավոր
Արմատային համակարգըփնջաձևառանցքային
Տերևի ձևը և ջիղավորումը
պարզ, ամբողջաեզր,
զուգահեռաջիղ, աղեղնաջիղ
պարզ և բարդ,
ցանցաջիղ, մատնաջիղ
Պաշարանյութի տեղակայումը    սաղմից դուրս, էնդոսպերմում   սաղմի շաքիլում
Կամբիումի շերտ ցողունումչունենունեն
Կենսաձևերըմիայն խոտաբույսերխոտաբույսեր, թփեր, ծառեր  
  
  
Երկշաքիլավորների դաս
 
Երկշաքիլավոր բույսերի դասը երկրագնդի վրա հիմնական տարածում ունեցող, առավել լավ հարմարված և մարդկությանը հայտնի բուսատեսակների դասն է: Նրանում ներկա են գրեթե բոլոր կենսաձևերը՝ խոտաբույսեր, թփեր, ծառեր:
 
Կաղամբազգիների ընտանիք: Խաչածաղկավորները միամյա, երկամյա և բազմամյա խոտաբույսեր են՝ սպիտակ, դեղին երբեմն մանուշակագույն ծաղիկներով: Խաչածաղկավորներին բնորոշ ներկայացուցիչներից են մշակության մեջ հայտնի գլուխ կաղամբը, ծաղկակաղամբը, բրյուսելյան և կոլրաբի կաղամբի տեսակները: Սրանց հայրենիքը ընդունված է համարել Միջերկրական ծովի առափնյա շրջանները: Դրանք պարունակում են \(A\) և \(C\) վիտամիններ, ածխաջրեր: Մանանեխը կիրառվում է և՛ որպես համեմունք, և՛ որպես բուժիչ միջոց:
  
Ներկայացուցիչներն են՝
  
խաչածաղկ.jpg
 
Վարդազգիների ընտանիք: Վարդազգիներին բնորոշ է ծաղիկների, պտուղների, տերևների խիստ բազմազանությունը: Վարդազգիների կենսաձևերն են՝ ծառեր, լիանաներ, թփեր և խոտաբույսեր: Մշակում են որպես պտղատու բույսեր: Հարուստ են վիտամիններով, օրգանական թթուներով, ածխաջրերով, եթերայուղերով: Վարդազգիների բոլոր մշակովի սորտերը ստացվել են նրանց վայրի նախնիներից:
 
Ծիրանենին վարդազգիների հայտնի պտղատուներից է, որի հայրենիքը շատ գիտնականներ համարում են Հայաստանը, այդ պատճառով, երբ հռոմեացիները այն տարածել են, կոչել են «հայկական սալոր»:
 
Ներկայացուցիչներն են՝
  
վարդազգի.jpg
  
Բակլազգիների ընտանիք: Հայտնի է մոտ \(12.000\) տեսակ՝ ծառեր, թփեր, միամյա և բազմամյա խոտաբույսեր: Բակլազգիների մի շարք ներկայացուցիչներ հայտնի և արժեքավոր սննդատեսակներ են:
 
Ցանովի ոլոռը դեղին և կանաչ սերմերով պահանջված կերաբույս է, որի հայրենիքը Աֆղանստանի լեռներն են: Լոբին ևս հանրահայտ կերակրատեսակ է, որի կանաչ, չհասունացած ունդը և սերմերը՝ \(30\) % սպիտակուց պարունակող, մեծ պահանջարկ ունեն: Լոբու հայրենիքը Հարավային Ամերիկան է:
 
Ներկայացուցիչներն են՝
  
բակլազգի.jpg
  
Մորմազգիների ընտանիք: Գերակշռող մեծամասնությունը միամյա և բազմամյա խոտաբույսեր են: Մորմազգիներից կարտոֆիլը հայտնի սննդատեսակ է: Սննդի մեջ կիրառվում են կարտոֆիլի պալարները: Լոլիկը կամ պոմիդորը  կարևոր բանջարանոցային մշակաբույս է: Բնիկներն այն անվանել են տոմատ, իսկ իտալացի ճանապարհորդները տվել են «պոմմո դորո»՝ ոսկե խնձոր անվանումը: Արժեքավոր է նաև տաքդեղը: Մորմազգիների նշված տեսակների հայրենիքը Չիլիի և Պերուի լեռներն են:
  
Ներկայացուցիչներն են՝
  
մորմազգի.jpg
  
Աստղածաղկազգիների ընտանիք: Հայտնի է մոտ \(25.000\) տեսակ: Ունեն պտուղների տարածման տարբեր հարմարանքներ, որի շնորհիվ գրավել են մեծ տարածքներ: Արևածաղիկը, որի հայրենիքը կենտրոնական Ամերիկան է, հիմնական հայտնի մշակովի ներկայացուցիչն է: \(17\)-րդ դարում իսպանացիները այն աճեցրել են որպես դեկորատիվ բույս: Արևածաղիկի զամբյուղը օրվա ընթացքում միշտ փոխում է դիրքը՝ միշտ նայելով դեպի արևը: Նրա սերմերից ստանում են յուղ, իսկ մնացորդը դառնում է անասնակեր:
  
Արևածաղկի ձեթը մեծ պահանջարկ է վայելում սննդի պատրաստման մեջ:
  
Ներկայացուցիչներն են՝
  
աստղածաղկազգի.jpg
  
  
Միաշաքիլավորների դաս
 
Միաշաքիլավորների դասին պատկանող բույսերի հիմնական կենսական ձևերը միամյա, երկամյա և բազմամյա խոտաբույսերն են, հազվադեպ՝ ծառեր, թփեր, լիանաներ: Տարածված են և աճում են բոլոր մայրցամաքներում:
  
Հացազգիների ընտանիք: Հայտնի է ցորենի, գարու, եգիպտացորենի, բրնձի և հացազգիների մյուս տեսակների սննդային նշանակությունը: Ցորենը, որի հայրենիքը Հայաստանն է, մշակում են արդեն \(10.000\) տարի: Ցողունը միամյա խոտաբույս է, որն ունի ծղոտային ցողուն և քիստ: Առավելապես հայտնի են մշակովի ցորենի կարծր և փափուկ տեսակները:
 
Եգիպտացորենը, մյուս կարևոր մշակաբույսերից է, որի հայրենիքը Կենտրոնական Ամերիկան է: Եգիպտացորենից ստանում են ձավար, ալյուր, սպիրտ, օսլա, հատիկները կիրառում սննդի մեջ:
 
Ներկայացուցիչներն են՝
  
հացազգի.jpg
  
Շուշանազգիների ընտանիք: Շուշանազգիների մեծամասնությունը սոխուկներ կամ կոճղարմատներ ունեցող բազմամյա խոտաբույսեր են: Հայտնի են սոխը և սխտորը, որոնք պարունակում են \(B\) և \(C\) վիտամիններ: Լայնահամբավ դեղաբույս հանդիսացող ալոեի կամ հալվեի հայրենիքը Աֆրիկան է, իսկ վարդակակաչինը` Միջին Ասիան:
  
շուշանազգի.jpg
Աղբյուրները
Կենսաբանություն. Կենդանի օրգանիզմների բազմազանությունը. 7-րդ դասարանի դասագիրք/ Տ.Վ. Թանգամյան, Ս. Հ. Սիսակյան -Եր.: Տիգրան Մեծ, 2013, էջ 50-53
Կենսաբանություն. Կենդանի օրգանիզմների բազմազանությունը. 7-րդ դասարանի դասագիրք/ Է.Ս. Գևորգյան, Ֆ.Դ. Դանիելյան, Ա.Հ. Եսայան- Եր.: Աստղիկ գրատուն, 2013, էջ 63-64
http://profermu.com/wp-content/uploads/2017/10/77571.jpeg
http://hronika.info/uploads/posts/2015-06/1433421382_rediska.jpg
http://veselyi-yrozhainik.ru/wp-content/uploads/2017/08/siderat-belaya-gorchitsa-600x330.jpg
https://www.wallpaperup.com/uploads/wallpapers/2013/07/27/124495/dbc0f0c8840480fbb322adf755538be0.jpg
https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcRj5e0D69XMslnSXqpX8MtMpFfhnON67JYlTcGBB5frC4s9g6_H
https://images.ua.prom.st/824224115_w640_h640_cid1330631_pid549750972-5a25dc90.jpg
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Peanut_9417.jpg/275px-Peanut_9417.jpg
http://www.shirak.agro.am/typo3temp/pics/01dacccf17.jpg
https://life.panorama.am/news_images/116/346894_3/apple.png
https://menqenqnordproc.files.wordpress.com/2013/02/masreni.jpg
https://med.tert.am/med/news_images/10/27734_1/1337317667_repa1.thumb.jpg
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/76/Solanum_melongena_24_08_2012_%281%29.JPG/275px-Solanum_melongena_24_08_2012_%281%29.JPG
https://3.bp.blogspot.com/-N45SJVmo6Cw/WHPEbh0yKJI/AAAAAAAAAFk/59yfIuzgfSc-GmQ1FqJYzMOvdAF7kR_QACLcB/s1600/tomato.jpg
http://www.crossnews.am/wp-content/uploads/2015/04/new-potatoes.jpg
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/32/Thai_peppers.jpg/1200px-Thai_peppers.jpg
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/Helichrysum_basalticum_2.jpg/275px-Helichrysum_basalticum_2.jpg
https://s-media-cache-ak0.pinimg.com/736x/a0/cf/cf/a0cfcf63a579f90f9dd18f15e4bd070e.jpg
http://tsvetem.ru/wp-content/uploads/2013/04/2239499.jpg
https://nazeliterpetrosyan.files.wordpress.com/2016/08/img_1129.jpg?w=525
https://img2.newsinfo.am/big/EJWIJWgw4.jpg
http://www.med-practic.com/uploades/folder_3/20151812184645585.jpg
https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcTMU7tzfqsz_WeGhzFZuFgSztW8R6ObYj4kUKq_EaGaDcjFoJJF
https://mediamag.am/wp-content/uploads/2015/06/vyberi-tsvetok-i-uznaj-o-sebe-chto-to-interesnoe_aa79819f4affc4fe397c6be749a7021e-989x1024.jpg
http://armtimes.com/static/article/05/38/37/53837.jpg
https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcTFIr7Djp8vQqqVCohZnVuddyGfSBhv9N6_iUG7xX9TgWeWrTzTbg
http://kotayk.agro.am/uploads/pics/Spot-Gerste-12175.jpg