ՀԱՐՍՏԱՑՐՈՒ ԳԻՏԵԼԻՔՆԵՐԻԴ ՊԱՇԱՐԸ
Ակտիվացրու «Իմ+»-ը գերազանց գնահատականներ ստանալու համար
Ստեղծեք Ձեր ուսումնական ծրագիրը «ԻմԴպրոց» կայքում
Ստացեք հաշվետվություն Ձեր ուսումնական ծրագիր արդյունավետության վերաբերյալ
Օգտագործեք Ձեր առաջադրանքները ստուգողական աշխատանքներում

Տեսություն

Խառը թվերի գումարումն ու հանումը
Խառը թվերը գումարելու համար պետք է՝
  • կոտորակային մասերը բերել ամենափոքր ընդհանուր հայտարարի 
  • առանձին գումարել ամբողջ և կոտորակային մասերը, 
  • եթե անհրաժեշտ է, կրճատել կոտորակային մասը,   
  • եթե կոտորակային մասերի գումարն անկանոն կոտորակ է, ապա դրանից անջատել իր ամբողջ մասը և գումարել այն ամբողջ մասերի գումարին
Օրինակ 1.
 
514+7122=514+724=121+24=1234
 
Երկրորդ խառը թվի համարիչն ու հայտարարը բազմապատկեցինք \(2\) լրացուցիչ արտադրիչով: Առանձին գումարեցինք ամբողջ և կոտորակային մասերը:
 
Օրինակ 2.
 
9325+2710=9610+2710=116+710=111310=12310
 
Այս օրինակում կոտորակային մասերի գումարը անկանոն կոտորակ է՝ 1310: Պետք է անջատել դրա ամբողջ մասը՝ 
 
1310=1+310=1310 և գումարել այն ամբողջ մասերի գումարին՝
 
111310=11+1310=11+1310=12310
Խառը թվերը հանելու համար պետք է՝
  • կոտորակային մասերը բերել ամենափոքր ընդհանուր հայտարարի,
  • եթե նվազելիի կոտորակային մասը փոքր է հանելիի կոտորակային մասից, ապա ամբողջ մասից «պարտք վերցնել» \(1\),
  • առանձին հանել ամբողջ և կոտորակային մասերը,
  • եթե անհրաժեշտ է, կրճատել կոտորակային մասը:
Օրինակ 3.
  
72432712=78122712=58712=5112
 
Առաջին խառը թվի համարիչն ու հայտարարը բազմապատկեցինք \(4\) լրացուցիչ արտադրիչով: Առանձին հանեցինք ամբողջ և կոտորակային մասերը:
 
Օրինակ 4.
 
143375273=1492151421=13302151421=8301421=81621
 
Այս դեպքում նվազելիի կոտորակային մասը՝ 921-ը, փոքր է հանելիի կոտորակային մասից՝ 1421 -ից, ուստի՝ մենք ամբողջ մասից «պարտք վերցրինք» \(1\)՝
 
1492151421=1321+92151421=13302151421
Աղբյուրները
Բ. Նահապետյան, Ա. Աբրահամյան, Մաթեմատիկա 5-րդ դասարան, Մակմիլան-Արմենիա, 2006: