ՀԱՐՍՏԱՑՐՈՒ ԳԻՏԵԼԻՔՆԵՐԻԴ ՊԱՇԱՐԸ
Ակտիվացրու «Իմ+»-ը գերազանց գնահատականներ ստանալու համար
Ստեղծեք Ձեր ուսումնական ծրագիրը «ԻմԴպրոց» կայքում
Ստացեք հաշվետվություն Ձեր ուսումնական ծրագիր արդյունավետության վերաբերյալ
Օգտագործեք Ձեր առաջադրանքները ստուգողական աշխատանքներում

Տեսություն

Եվրասիայի կլիմայի առանձնահատկությունները
Ուշադրություն
Եվրասիայի կլիմայական առանձնահատկություններից գլխավորը դրա բազմազանությունն է: Այստեղ հանդիպում են հյուսիսային կիսագնդի բոլոր կլիմայական գոտիներն ու մարզերը:
Դրա պատճառները նույնպես բազմազան են: Նախ մայրցամաքը ունի հյուսիսից-հարավ և արևելքից-արևմուտք հսկայական ձգվածություն, բացի այդ մեծ ազդեցություն ունեն մթնոլորտային շրջանառության առանձնահատկությունները, որոնցով պայմանավորված մայրցամաքի եզրային հատվածները հիմնականում խոնավ են, բացառությամբ Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսի ափերի, իսկ ներքին շրջանները՝ չորային: Ընդ որում տիրապետող բարեխառն կլիմայական գոտու սահմաններում ներքին շրջանների վրա մեծ է Սիբիրյան անտիցիկլոնի ազդեցությունը, ինչի շնորհիվ ներքին շրջաններում տեղումները քիչ են, իսկ ջերմաստիճանների տատանումները՝ մեծ:  
Անտիցիկլոնը մթնոլորտային բարձր ճնշման մարզ է, որում քամիները փչում են կենտրոնից դեպի եզրային հատվածներ և կատարում վարընթաց շարժում, ինչի շնորհիվ տեղումներ չեն առաջանում:
Ցիկլոնը մթնոլորտային ցածր ճնշման մարզ է, որում քամիները փչում են եզրային հատվածներից դեպի կենտրոն և կատարում վերընթաց շարժում, ինչի շնորհիվ առաջանում են ամպամածություն և առատ տեղումներ:
Եվրոպայի տարածքում մեծ է Ատլանտյան օվկիանոսից եկող ցիկլոնների ազդեցությունը, ինչի պատճառով այստեղ ավելի խոնավ է: Սակայն մայրցամաքի և ամբողջ աշխարհի ամենախոնավ վայրը Չերապունջի բնակավայրն է, որտեղ առավելագույնը գրանցվել է \(23000\) մմ տեղումներ: Եվրասիայում է գտնվում նաև բնակեցված աշխարհի «ցրտի բևեռը»՝ Օյմյակոն բնակավայրը, որտեղ գրանցվել է \(-71\)°C: Կլիմայական բազմազանության պատճառ է նաև մակերևույթի ձևերի մեծ բազմազանությունը և լեռների դիրքադրությունը: Հետաքրքիր է նաև, որ Եվրասիայի ափերի մոտ միակ խոշոր սառը հոսանքը Օյասիոն է, որը գտնվում է մայրցամաքի հյուսիս-արևելքում: Մյուս օվկիանոսային հոսանքները տաք են:
 
Oymyakon.jpgCherapunji.jpg
Համայնապատկերներ աշխարհի «ցրտի բևեռից» (Օյմյակոն) և ամենախոնավ վայրից (Չերապունջի)
Եվրասիայի կլիման պայմանավորող գործոնները
Եվրասիայի կլիմայական բազմազանության պատճառներից, հետևաբար նաև կլիմայաստեղծ գործոններից գլխավորը արևից ստացվող ջերմությունն է, կամ այլ կերպ ասած արևի ճառագայթման ինտենսիվությունը, որը փոփոխվում է հյուսիսից-հարավ պայմանավորված`
1. երկրի գնդաձևությամբ և որպես արդյունք արևի ճառագայթների անկման անկյան թեքությամբ՝ կախված տվյալ վայրի աշխարհագրական լայնությունից (որքան վայրը մոտ է բևեռին, այնքան անկյունը փոքր է և ճառագայթման ինտենսիվությունը փոքր, հետևաբար նաև ցուրտ),

2. ամպամած օրերի քանակով, քանի որ ամպամածությունը կլանում է եկող ճառագայթների մի մասը, ինչի շնորհիվ էլ արևադարձային լայնությունները ավելի շատ ջերմություն են ստանում, քան հասարակածային և մերձհասարակածային լայնությունները (արդյունքում ամենաշոգը լինում է արևադարձերում),

3. տեղանքի բացարձակ բարձրությամբ, քանի որ որքան տարածքը բարձր է, այնքան մոտ է արևին և ստացվող ճառագայթման քանակը մեծ է: Դրանով է պայմանավորված նաև բարձրադիր գոտիներում արևայրուք ստանալու մեծ հավանականությունը, չնայած ցուրտ եղանակին: 
Եվս մեկ կարևոր կլիմայաստեղծ գործոն է մթնոլորտային շրջանառությունը կամ այլ կերպ ասած օդային զանգվածների և քամիների ազդեցությունը կլիմայի վրա: Հյուսիսից-հարավ և արևմուտքից-արևելք մեծ ձգվածության պատճառով Եվրասիայում նկատվում է մթնոլորտային շրջանառության տարածական մեծ բազմազանություն: Մայրցամաքում կարելի է հանդիպել հյուսիսային կիսագնդի բոլոր \(4\) օդային զանգվածները՝ հասարակածային, արևադարձային, բարեխառն և արկտիկական: Ընդ որում հասարակածային օդային զանգվածները տիրապետող են միայն Ասիայի հարավային և հարավ-արևելյան հատվածներում, արևադարձային օդային զանգվածները՝ հարավ-արևմտյան (գլխավորապես Արաբական թերակղզում), արկտիկական օդային զանգվածները տիրապետում են մայրցամաքի հյուսիսային հատվածում, իսկ ամենամեծ տարածքը զբաղեցնում է բարեխառն օդային զանգվածների տիրապետության տակ գտնվող ներքին գոտին, որի մեջ է մտնում Եվրոպայի տարածքի մեծ մասը, և Ասիայի ամբողջ ներքին գոտին: Բացի օդային զանգվածներից կարևոր են նաև մշտական և սեզոնային ու տեղական նշանակության քամիները: Այսպես, բարեխառն կլիմայական գոտու սահմաններում տիրապետում են Ատլանտյան օվկիանոսի տարածքից մշտապես փչող արևմտյան քամիները, իսկ Ասիայի հարավում, հարավ-արևելքում և արևելքում գերակշռում են մուսսոնները, որոնք ամռանը մեծ խոնավություն են բերում Հնդկական և Խաղաղ օվկիանոսներից, իսկ ձմռանը՝ ընդհակառակը, մուսսոնները փչում են ցամաքից դեպի օվկիանոս և կլիման դառնում է խիստ չորային:
 
Իրենց ազդեցությունն են թողնում նաև օվկիանոսային հոսանքները: Եվրասիայի ափերի մոտով անցնում են \(4\) խոշոր օվկիանոսային հոսանքներ: Դրանցից միակ սառը հոսանքը Օյասիոն է, որին այլ կերպ անվանում են Կուրիլո-Կամչատյան, քանի որ այն անցնում է Կուրիլյան կղզիների մերձակա տարածքով: Անցնելով մայրցամաքի հյուսիս-արևելքով՝ այն խստացնում է Ասիայի այդ հատվածի կլիման: Օյասիոյից հարավ անցնում է Կուրոսիոն կամ Ճապոնական հոսանքը, որը մեղմացնում և խոնավացնում է Ասիայի արևելքի կլիման: Հնդկական օվկիանոսի տարածքով է անցնում Մուսսոնային հզոր հոսանքը, որը մեղմացնում և խոնավացնում է Ասիայի հարավի կլիման, սակայն ամենանշանավոր օվկիանոսային հոսանքը Հյուսիս-Ատլանտյանն է, որը Գոլֆստրիմ հոսանքի շարունակությունն է: Նրան անվանում են Եվրոպայի «բնական վառարան», քանի որ այդ հոսանքի և նրա ճյուղավորությունների ազդեցությամբ նույնիսկ ձմռանը Եվրոպայի հյուսիսային ափերի մոտ օվկիանոսները չեն սառցակալում: