ՀԱՐՍՏԱՑՐՈՒ ԳԻՏԵԼԻՔՆԵՐԻԴ ՊԱՇԱՐԸ
Ակտիվացրու «Իմ+»-ը գերազանց գնահատականներ ստանալու համար
Ստեղծեք Ձեր ուսումնական ծրագիրը «ԻմԴպրոց» կայքում
Ստացեք հաշվետվություն Ձեր ուսումնական ծրագիր արդյունավետության վերաբերյալ
Օգտագործեք Ձեր առաջադրանքները ստուգողական աշխատանքներում

Տեսություն

Մարմնի զանգված
 
Ուշադրություն
Մարմինների փոխազդեցության հետևանքով նրանց ձեռք բերած արագությունները կարող են տարբեր լինել: Դիտարկենք, թե ինչի՞ց է կախված սայլակների ձեռք բերած արագությունը:
Սայլակին ամրացնենք առաձգական թիթեղ, որը ճկված է և կապված է թելով, ճկված թիթեղը հպենք նույն սայլակից: Այրենք թելը՝ երկու սայլակներն էլ սկսում են շարժվել հակադիր ուղղություններով, տեղափոխվելով նույն հեռավորության վրա:
 
0-23.png
Փոխենք փորձի պայմանները՝ ճկված թիթեղին հպենք այլ սայլակ:
 
0-24.png
Թելն այրելուց հետո թիթեղն ուղղվում է: Այս դեպքում, երբ սայլակները տարբեր են, տարբեր են նաև դրանց ձեռք բերած արագությունները:
 
Եթե փոխազդեցության ժամանակ մի մարմինն իր արագությունն ավելի քիչ է փոխում, քան մյուսը, ասում են, որ այն ավելի իներտ է:
Օրինակ
Կրակոցի ժամանակ հրանոթն ավելի փոքր արագություն է ձեռք բերում, քան արկը, հետևաբար հրանոթը արկից իներտ է:
Բոլոր մարմիններն օժտված են այնպիսի հատկությամբ, որ նրանց արագությունն ակնթարթորեն չի կարելի փոխել: Օրինակ, շարժումը սկսող մարզիկի, ավտոմեքենայի, ինքնաթիռի արագությունն աստիճանաբար է աճում: 
 
Ակնթարթորեն չի կարող կանգնել նաև շարժվող մարմինը: Օրինակ, արգելակող ավտոմեքենան մինչև կանգ առնելը որոշ ճանապարհ է անցնում, և դա պետք է հաշվի առնել վթարներից խուսափելու համար:

Ակնթարթորեն չի փոխվում նաև մարմնի շարժման ուղղությունը: 
Մարմնի այդ հատկությունը կոչվում է իներտություն:
 
Ուշադրություն
Տարբեր մարմիններ ունեն տարբեր իներտություններ:
Մարմնի իներտության քանակական չափն անվանում են զանգված:
Դիցուք վերը նշված փորձի սայլակներից առաջինը ձեռք է բերել v1 արագություն, իսկ երկրորդը` v2: Նշանակենք սայլակների զանգվածները m1 և m2:
 
Քանի անգամ v2 -ը փոքր է v1-ից, այնքան անգամ երկրորդ սայլակն իներտ է առաջինից և, հետևաբար, այնքան անգամ ավելի մեծ զանգված ունի, քան առաջինը`
 
m2=v1v2m1 կամ m1v1=m2v2
 
Զանգվածի չափման միավոր
ՄՀ-ում զանգվածի չափման միավորը \(1\) կիլոգրամն է:
Գործնականում օգտագործվում են նաև զանգվածի այլ միավորներ՝
\(1 տ = 1000 \)կգ, \(1 գ = 0,001\) կգ, \(1\) մգ \(= 0,000001\) կգ։

Թանկարժեք քարերի զանգվածն արտահայտում են կարատներով՝ \(1\) կարատ \(= 0,2\) գ:
 
Մարմնի զանգվածը որոշելու համար տարբեր եղանակներ կան, որոնցից ամենատարածվածը կշռելն է։
 
Կշռելու համար օգտագործում են կշեռքներ:
 
Ուշադրություն
Զանգվածն ունի կարևոր հատկություններ: Փորձերը ցույց են տալիս, որ

1) մի քանի մարմնի գումարային զանգվածը հավասար է նրանց զանգվածների գումարին

2) մարմնի զանգվածը հավասար է նրա առանձին մասերի զանգվածների գումարին: