Կրճատ բազմապատկման բանաձևեր
Որոշ դեպքերում բազմանդամների բազմապատկումը կարելի է ավելի կարճ կատարել՝ օգտվելով կրճատ բազմապատկման բանաձևերից:
Պետք է հիշել 3 բանաձև
1. Գումարի քառակուսու բանաձևը՝ a+b2=a2+2ab+b2
Երկու թվերի գումարի քառակուսին հավասար է առաջին թվի քառակուսուն գումարած առաջին և երկրորդ թվերի արտադրյալի կրկնապատիկը, գումարած երկրորդ թվի քառակուսին՝
 
a+b2=a+b⋅a+b=a⋅a+a⋅b+b⋅a+b⋅b=a2+ab+ba+b2=a2+2ab+b2
 
2. Տարբերության քառակուսու բանաձևը՝ a−b2=a2−2ab+b2
Երկու թվերի տարբերության քառակուսին հավասար է առաջին թվի քառակուսուց հանած առաջին և երկրորդ թվերի արտադրյալի կրկնապատիկը, գումարած երկրորդ թվի քառակուսին՝
 
a−b2=a−b⋅a−b=a⋅a+a⋅−b−b⋅a−b⋅−b=a2−ab−ba+b2=a2−2ab+b2
 
3. Քառակուսիների տարբերության բանաձևը՝ a2−b2=a−ba+b
Երկու թվերի քառակուսիների տարբերությունը հավասար է այդ թվերի գումարի և տարբերության արտադրյալին՝
 
a−ba+b=a⋅a+a⋅b−b⋅a−b⋅b=a2+ab−ab−b2=a2−b2
Բանաձևերը և դրանց կիրառության օրինակներ
1. a+b2=a2+2ab+b2
Օրինակ
Գումարի քառակուսու բանաձևի օգնությամբ հաշվենք՝
 
x+32=x2+2⋅x⋅3+32=x2+6x+9
 
Առանց բանաձևի (բազմանդամների բազմապատկման միջոցով)՝
  
x+32=x+3⋅x+3=x⋅x+x⋅3+3⋅x+3⋅3=x2+3x+3x+9=x2+6x+9:
2. a−b2=a2−2ab+b2
Օրինակ
Տարբերության քառակուսու բանաձևի օգնությամբ հաշվենք՝
 
x−32=x2−2⋅x⋅3+32=x2−6x+9
 
Առանց բանաձևի (բազմանդամների բազմապատկման միջոցով)՝
  
x−32=x−3⋅x−3=x⋅x+x⋅−3−3⋅x−3⋅−3=x2−3x−3x+9=x2−6x+9
3. a2−b2=a−ba+b
Օրինակ
Քառակուսիների տարբերության բանաձևի օգնությամբ հաշվենք՝
 
x−3x+3=x2−32=x2−9:
 
Առանց բանաձևի (բազմանդամների բազմապատկման միջոցով)՝
  
x−3x+3=x⋅x+x⋅3−3⋅x−3⋅3=x2+3x−3x−9=x2−9
Այս օրինակները ցույց են տալիս, որ կրճատ բազմապատկման բանաձևերի օգնությամբ ավելի արագ ենք ստանում արդյունքը:
 
Ուշադրություն
Առաջին և երկրորդ բանաձևերը տարբերվում են միայն նշանով՝
 
a±b2=a2±2ab+b2
Աղբյուրները
Ս. Մ. Նիկոլսկի, Մ.Կ. Պոտապով, Ն.Ն. Րեշետնիկով, Ա.Վ. Շեվկին, Հանրահաշիվ, 7-րդ դասարան, Անտարես, 2011: