ՀԱՐՍՏԱՑՐՈՒ ԳԻՏԵԼԻՔՆԵՐԻԴ ՊԱՇԱՐԸ
Ակտիվացրու «Իմ+»-ը գերազանց գնահատականներ ստանալու համար
Ստեղծեք Ձեր ուսումնական ծրագիրը «ԻմԴպրոց» կայքում
Ստացեք հաշվետվություն Ձեր ուսումնական ծրագիր արդյունավետության վերաբերյալ
Օգտագործեք Ձեր առաջադրանքները ստուգողական աշխատանքներում

Տեսություն

Բազմանդամներ
1. Միանդամների գումարն անվանում են բազմանդամ
Բազմանդամում մասնակցող միանդամները կոչվում են բազմանդամի անդամներ:
Առանձին միանդամները նույնպես միանդամներ են:
Զրո թիվը կոչվում է զրոյական բազմանդամ:
Բազմանդամների օրինակներ՝
 
ա) 2y2+x2y արտահայտությունը բազմանդամ է:
բ) 3x2y+(7yx)=3x2y7yx արտահայտությունը ևս բազմանդամ է:
2. Ընդունված է համարել, որ բազմանդամը գրված է կատարյալ տեսքով, եթե նրա անդամները կատարյալ տեսքի են բերված և չկան նման անդամներ:
Երկու անդամ ունեցող կատարյալ տեսքի բազմանդամը անվանում են երկանդամ:
 
Երեք անդամ ունեցող կատարյալ տեսքի բազմանդամը անվանում են եռանդամ և այլն:
3. Կատարյալ տեսքի ոչ զրոյական բազմանդամի աստիճան անվանում են նրա մեջ մտնող միանդամների աստիճաններից ամենամեծը:
Որպես օրինակ, գրենք  4a2bba+12  բազմանդամի անդամները, դրանց գործակիցներն ու աստիճանները:
 
Բազմանդամի անդամները
4a2b
ba
  \(12\)  
Անդամների գործակիցները
\(4\)
\(- 1\)
  \(12\)  
Անդամների աստիճանները
\(3\)
\(2\)
\(0\)
 
 
 
 
 
 
Հետևյալ աղյուսակում բերված են միանդամների, երկանդամների և եռանդամների օրինակներ:
 
Միանդամներ
Երկանդամներ
Եռանդամներ
5x2y
5xy3x
5a3+0,4ab+b3
7
6m3n+4
6m2n3mn+3
2a7b+3ba4
4a5+2ab
2a7b+3ba4
Մեկ փոփոխականով բազմանդամներ
Հիմա կդիտարկենք միայն մեկ տառ պարունակող բազմանդամները:
anxn+an1xn1+...+a1x+a0 տեսքի բազմանդամը, որտեղ \(n\)-ը բնական թիվ է, իսկ an,an1,...,a1,a0-ն տրված թվեր են, կոչվում է \(x\) փոփոխականի բազմանդամ:
an,an1,...,a1,a0 թվերը կոչվում են բազմանդամի գործակիցներ:
Եթե an0, ապա anxn-ը կոչվում է բազմանդամի ավագ անդամ, an-ը՝ ավագ անդամի գործակից, իսկ a0-ն՝ բազմանդամի ազատ անդամ:
 
Եթե an0, ապա բազմանդամի մեջ մտնող միանդամների աստիճաններից ամենամեծը կլինի n-ը, և հետևաբար, anxn+an1xn1+...+a1x+a0 բազմանդամի աստիճանը n-նն է:
 
Ընդունված է \(x\) փոփոխականով n աստիճանի բազմանդամը նշանակել այսպես՝
Pnx=anxn+an1xn1+...+a1x+a0
Աղբյուրները
Ս. Մ. Նիկոլսկի, Մ.Կ. Պոտապով, Ն.Ն. Րեշետնիկով, Ա.Վ. Շևկին, Հանրահաշիվ, 9-րդ դասարան, Անտարես, 2013