ՀԱՐՍՏԱՑՐՈՒ ԳԻՏԵԼԻՔՆԵՐԻԴ ՊԱՇԱՐԸ
Ակտիվացրու «Իմ+»-ը գերազանց գնահատականներ ստանալու համար
Ստեղծեք Ձեր ուսումնական ծրագիրը «ԻմԴպրոց» կայքում
Ստացեք հաշվետվություն Ձեր ուսումնական ծրագիր արդյունավետության վերաբերյալ
Օգտագործեք Ձեր առաջադրանքները ստուգողական աշխատանքներում

Տեսություն

Օքսիդացման աստիճան
Օքսիդացման աստիճանը միացությունում ատոմի պայմանական լիցքն է, որը նա կունենար, եթե կապերը լինեին իոնային:
Դու գիտես, որ տարրի ատոմի վալենտականությունը բնորոշ է կովալենտային կապով միացություններին, և հավասար է այլ ատոմների հետ նրա առաջացրած կովալենտային կապերի թվին, իսկ իոնի լիցքը բնորոշ է իոնային կապով միացություններին:
 
Օքսիդացման աստիճանը թեև պայմանական մեծություն է, սակայն, քիմիա գիտության զարգացման ներկայիս փուլում շատ կարևոր հասկացություն է և, կարծես, միավորում է թե՛ կովալենտային, թե՛ իոնային կապով միացությունները: Այն կարելի է պատկերացնել որպես լրիվ կամ մասամբ տեղաշարժված էլեկտրոնների թիվ:
 
Այն կարող է ունենալ դրական, բացասական, կոտորակային և, նույնիսկ, զրո արժեքներ:
 
Օրինակ՝ պարզ նյութերում ատոմի օքսիդացման աստիճանը զրո է, քանի որ էլեկտրոնի տեղաշարժ չկա:
 
42d3af98.gif
 
Քիմիական կապ առաջանալիս դեպի տվյալ ատոմը տեղաշարժված էլեկտրոնների թվով որոշվում է բացասական օքսիդացման աստիճանը, իսկ տվյալ ատոմից դեպի այլ ատոմ տեղաշարժված էլեկտրոնների թվով՝ բացասական օքսիդացման աստիճանը:
 
Օրինակ՝ ածխածնի օքսիդացման աստիճանը մեթանում \(-4\) է, քանի որ էլեկտրոնները տեղաշարժվում են դեպի ածխածին, իսկ ֆտորի հետ միացությունում, հակառակը՝ \(+4\)
\( \) 
 
autogen_25733.jpg
 
Ջրածինը կարող է դրսևորել \(0,\)\(+1\) և \(-1\) օքսիդացման աստիճաններ:
 
670px-Find-Oxidation-Numbers-Step-5-Version-2.jpg
 
Հասկանալի է, որ միացության մոլեկուլում առավել մեծ էլեկտրաբացասականություն ունեցող տարրը կունենա բացասական օքսիդացման աստիճան և հակառակը:
 
19a67449-e03e-49ad-9f09-4e720b7902c0.jpg
 
670px-Find-Oxidation-Numbers-Step-7-Version-2.jpg
 
Կան հաստատուն և փոփոխական օքսիդացման աստիճան ունեցող տարրեր: Օրինակ ֆտորը բոլոր միացություններում ունի \(-1\) օքսիդացման աստիճան, օքսիդներում, թթուներում, հիմքերում և աղերում ջրածինն ունի \(+1\), իսկ թթվածինը՝ \(-2\) օքսիդացման աստիճաններ:
Միացության մոլեկուլում բոլոր տարրերի օքսիդացման աստիճանների հանրահաշվական գումարը հավասար է զրոյի:
Այս կանոնը կիրառելով հաշվում են փոփոխական օքսիդացման աստիճան ունեցող տարրի ատոմի օքսիդացման աստիճանը: Օրինակ՝
 
d181d182d0b5d0bfd0b5d0bdd18c-d0bed0bad0b8d181d0bbd0b5d0bdd0b8d18f2.png
 
Ուշադրություն
Բարդ իոնում բոլոր տարրերի օքսիդացման աստիճանների հանրահաշվական գումարը հավասար է իոնի լիցքին:
Այս կանոնի միջոցով հաշվում են փոփոխական օքսիդացման աստիճան ունեցող տարրի ատոմի օքսիդացման աստիճանը բարդ իոնում: Օրինակ՝
 
1210252020285154_1212310555529.jpg
 
Տարրի դրսևորած տվյալ օքսիդացման աստիճանին համապատասխանում է ատոմի էլեկտրոնային թաղանթի որոշակի կառուցվածք: Օրինակ՝
 
7558445.png
Աղբյուրները
Ա․ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ, Լ․ ՍԱՀԱԿՅԱՆ
Քիմիա-10, Երևան-2010