Տեսություն

Տափակ որդերի տիպի բնութագիրը
Տափակ որդերը հանդիսանում են իսկական բազմաբջիջ օրգանիզմներ:
  
Տափակ որդերը հանդիպում են ծովերում, քաղցրահամ ջրերում, հողում, իսկ որոշ տեսակներ անցել են մակաբուծային ապրելակերպի և տեղակայվում են մարդկանց ու կենդանիների տարբեր օրգան-համակարգերում:
 
Տափակ որդերին բնորոշ են ոչ միայն իսկական կենդանական հյուսվածքներ, այլ նաև իսկական օրգաններ: Տափակ որդերից սկսած կենդանիների թագավորությունում կյանքի կազմավորումը կարելի է արդեն դիտարկել նաև օրգան - համակարգերի մակարդակով: Նույն գործառույթը կատարող օրգանները սկսում են միավորվել ընդհանուր օրգան - համակարգերում:
 
96.jpg 10-parazitiskas-1.jpg
 
Այս կենդանի օրգանիզմները իրենց անվանումը ստացել են այն բանի համար, որ նրանց մարմինը տափակ է մեջքափորային ուղղությամբ և հաճախ ունենում է թիթեղիկի կամ ժապավենի տեսք:
 
3b8511440e2c5d6f1030c0e6e004e51b (1).jpg
 
Ի տարբերություն աղեխորշավորների` նրանց մարմինը կազմված է \(3\) շերտից՝ էկտոդերմից, էնտոդերմից, իսկ մեզոգլեայի փոխարեն արտաքին և ներքին շերտերի միջև գտնվում է միջին շերտը՝ մեզոդերմը: Եթե էկտոդերմից զարգանում են հիմնականում մարմնի ծածկութային օրգանները, իսկ էնտոդերմից ներքին՝ մարսողական խողովակը, ապա մեզոդերմը ունի այլ նշանակություն:
 
Մեզոդերմից հիմնականում զարգանում են կենդանիների մնացյալ օրգանները և օրգան - համակարգերը, որոնք զբաղեցնում են օրգանիզմի ներքին տարածությունը:
 
Դրանով է պայմանավորված այն հանգամանքը, որ.
Մեզոդերմի դրսևորումը տափակ որդերի մոտ նրանց բարձրացրել է զարգացվածության ավելի բարձր մակարդակի, քան աղեխորշավորները:
Տափակ որդերն արդեն ունեն մարմնի երկկողմ համաչափություն: Դա նշանակում է, որ նրանց մարմնի աջ և ձախ կեսերը միմյանց հետ նույնական են:
 
skhema_dvustoronnej_simmetrii_tela_ploskikh_cherve.gif
Մարմնի երկկողմ համաչափության առաջացումը կապված է ակտիվ տեղաշարժի հետ:
Տափակ որդերի մարմինը պատված է մաշկամկանային պարկով, որի ներսում ազատ խոռոչ կամ տարածություն գոյություն չունի: Տափակ որդերի օրգանների միջև եղած տարածությունը մաշկամկանային պարկում լցված է բջջային կառուցվածք չունեցող հյուսվածքով՝ պարենքիմով:
 
Տափակ որդերին բնորոշ են հետևյալ օրգան - համակարգերը՝
  • մարսողական,
  • արտազատական,
  • նյարդային,
  • սեռական:
777.png
 
Տափակ որդերը հերմաֆրոդիտ օրգանիզմներ են, այսինքն՝ նույն առանձնյակն ունի և՛ արական, և՛ իգական սեռական օրգաններ:
Տափակ որդերի տիպին է պատկանում \(15.000\)-ից ավելի տեսակ, որոնք միավորված են երեք դասերում՝
  
1. Թարթիչավոր որդերի դաս
 
Ներկայացուցիչներ՝
 
103.jpg
 
2. Ծծող որդերի դաս. ներկայացուցիչ՝ լյարդի ծծան, սիբիրյան երկծծան,
3. Ժապավենաձև որդերի դաս. ներկայացուցիչ՝ եզան երիզորդ, խոզի երիզորդ, լայն երիզորդ, էխինոկոկ:
  
Տափակ որդերի դասակարգումը և կարգաբանական դիրքը կենդանիների թագավորությունում հետևյալն է.
 
1 (7).png
 
Տափակ որդերի կառուցվածքային և կենսագործունեության առանձնահատկությունները կդիտարկենք թարթիչավոր որդերի դասի օրինակով:
 
Թարթիչավոր որդերի դաս
 
Թարթիչավոր որդերը հիմնականում ազատ ապրող օրգանիզմներ են, որոնք սնվում են պարզագույն նախակենդանիներով, մոծակների թրթուրներով և այլնով: Նրանց մարմինը պատված է թարթիչներով, որտեղից էլ ստացել են իրենց անվանումը:
 
0_80ae5_ecd08a43_L.jpg
 
Թարթիչավոր որդերը միակն են տափակ որդերի կազմում, որոնք ունեն բնորոշ մարսողական համակարգ: Թարթիչավոր որդերն օժտված են նաև մարմնի վնասված մասերը վերականգնելու՝ ռեգեներացիայի ակտիվ ընդունակությամբ:
Օրինակ՝ նրանց մարմնի \(1/100 \)-ական մասից կարող է վերականգնվել և ձևավորվել ամբողջական օրգանիզմ:
 
Թարթիչավոր որդերից ամենատարածվածը կաթնային կամ սպիտակ պլանարիան է:
 
genetiki-zastavili-chervey.jpg
 
Սպիտակ պլանարիայի կառուցվածքի հիման վրա էլ կծանոթանանք տափակ որդերի կազմավորվածության առանձնահատկություններին:
Աղբյուրները
Կենսաբանություն. Կենդանի օրգանիզմների բազմազանությունը. 7-րդ դասարանի դասագիրք/ Է.Ս. Գևորգյան, Ֆ.Դ. Դանիելյան, Ա.Հ. Եսայան - Եր.: Աստղիկ գրատուն, 2013, էջ 112-114
http://www.zoofirma.ru/images/knigi/0999/96.jpg
https://www.gelgez.net/wp-content/uploads/2016/11/hayvanlardan-insanlara-gecen-hastaliklar-nelerdir-belirtileri-ve-tedavisi-tenyazis-gelgez.jpg
https://pp.userapi.com/c846019/v846019584/23cb5/Ox-xUuc7OfE.jpg
http://bioclass.ucoz.ua/bio/bio8/chervi/skhema_dvustoronnej_simmetrii_tela_ploskikh_cherve.gif
https://www.memotest.ru/ImageUpload/6e513b12-9951-4552-ac98-d53879bf952e/krasavchik.jpg
http://aquashrimps.ru/images/genetiki-zastavili-chervey.jpg